ROMA TARİHİ -86-Gaius Flavius Valerius Aurelius Constantinus (I. Constantinus) ( 307-337)

 

Gaius Flavius Valerius Aurelius Constantinus (I. Constantinus) ( 307-337)

·         Tarihte Büyük veya Magnus unvanıyla anılır.

·         Flavius Valerius Constantinus, I. Constantius Chlorus (305-306 arası Roma imparatoru) ve Helena’nın oğlu olarak 272 yılında günümüz Sırbistan sınırları içinde yer alan Illirya topraklarında dünyaya gelmiştir. Annesi  Flavia Iulia Helena Augusta’nın İsa’nın çarmıha gerildiği çivi ve haçın kalıntılarını bulduğuna başta Ortodoks olmak üzere birkaç mezhep tarafından kabul edilir.

I. Constantinus'un annesi Helena

·         293’te tetrarşi (dörtlü yönetim) sistemi kurulduğunda Maximianus’un(286-305) caesar’ı olan I. Constantius Chlorus, oğlu Constantinus’u da Doğu’daki Diocletianus’un(284-305) sarayına göndermiş ve Constantinus orada gerekli eğitimi almıştı.

·          305’te Diocletianus(Doğu imparatoru) ve Maximianus(Batı imparatoru) tahttan çekilince onların yerini caesar’ları, yani Galerius(305-311) ve I. Constantius(305-306) almışlardı. Artık, Constantinus artık augustus olarak Doğu’da hüküm süren Galerius’un idaresi ve gözetiminde bulunuyordu. Batı’nın idaresini üstlenen augustus l. Constantius, Britannia’da Pictlere (İskoçya’nın doğu ve kuzeydoğusunda yaşayan antik halk) karşı sefere çıktığında Galerius’tan oğlu Constatinus’u kendisine yardım için göndermesini talep etmiş ve baba-oğul Britannia’da Pictlere karşı birlikte savaşmışlardı. Constantius Britannia’da Eburacum (York, günümüzde İngiltere’de bir şehir)’da öldüğünde, askerler oğlu Constantinus’u augustus ilân etmişlerdi. Ancak, Doğu’nun caesarı Galerius Constantinus’a verilen bu unvanı kabul etmedi ve ona caesar unvanı verdi.

Tetrarşi kurucusu Diocletianus

·         Batı’nın augustus’u olarak Flavius Valerius Severus’u(II. Severus, 306-307) atadı. Ancak daha sonra Constantinus, önceki augustus Maximianus’un kızı Fausta ile evlendiğinde, Maximianus, onun augustus unvanını kabul etti.

·         Constantinus augusluktan caesar rütbesine indirildi. Constantinus, sonradan kendisine karşı bir tutum içine giren Maximianus’u Massilia’da (günümüzde Fransa’da bir şehir)  yenerek onu intihara zorladı. Dogu’nun augustus’u Galerius’un ölümünden sonra, Constantinus bu kez Maximianus’un oğlu Maxentius(306-312) ile savaşmaya başladı. 312 de Constantinus, Alpler’den geçerek Roma’daki Maxentius'un üzerine yürüdü. Maxentius Roma’dan ayrılıp Constantinus’un ordusunu şehrin dışında karşıladı.Tiber nehri üzerinde gerçekleşen  Milvius Köprüsü (312) savaşında Constantinus, Maxentius’u  yendi.

Constantinus'un rüyası "in hoc signo vinces" (bu işaretle yeneceksin)

·         Savaş öncesinde Constantinus, rüyasında askerlerin kalkanları üzerine İsa’nın parıldayan khi ve rho harflerini üst üste görerek tanrıdal bir sesin kendisine "in hoc signo vinces" (bu işaretle yeneceksin) diyerek galip geleceğini  bu nedenle bu işaretin askerlerin kalkan ve miğferlerine  çizmeleri halinde savaşı kazanacaklarını görmüş ve bu yüzden askerlerine bu monogramı kalkanlarına çizmelerini emretmişti. Savaşı kazandığında da bu rüyanın etkisi olduğunu düşündü. Kendisi de Hristiyanlığı benimser. Bu zaferden sonra Roma Senatus’u Constantinus’un augustus unvanını onaylayarak tüm imparatorluk yetki ve güçlerini ona verdi. Constantinus, Galerius’un yerine augustus olan Maximinus Daia’ya 313’te kendisiyle birlikte consullük verdi. Ancak, Milvius Köprüdü Savaşı’ndan 6 ay sonra Licinius’un da Tzouroulon(Çorlu) adlı savaşta Maximinus Daia’yı saf dışı bırakması sonrasında imparatorluk sadece Constantinus ile Licinius’a kalmıştı.

Milvius Köprüdü Savaşı temsili

·         313 ’te Licinius(308-324), Constantinus’un üvey kız kardeşi Constantia ile Mediolanum’da(Milano,İtalya’da bir şehir) evlendi ve Constantinus ile Licinius arasındaki yakınlık perçinlendi. İki augustus, Constantinus ve Licinius Mediolanum’da Hıristiyanlara 313’te Milano Fermanı'nı  yayımladılar.

Milano Fermanı

·         Constantinus ve Licinius 315 yılı consullügünü de paylaştılar. İki augustus arasındaki rekabet ve güç paylaşımı önceleri pek su yüzüne çıkmasa da ve Constantinus Batı’nın, pagan olan Licinius ise Balkanlar ve Doğu’nun yönetimini üzerine alarak bu birlikteliği sürdürmeye çabalasalar da bu denge politikası fazla uzun sürmedi ve iki augustus arasında savaş patlak verdi. Constantinus’un, kayınbiraderi Bassianus’u caesar ataması da iki augustus arasındaki anlaşmazlığı körükledi. Bu yüzden 316’da Constantinus Balkanları istila etti ve Licinius’u saf dışı bırakmak istedi. Constantinus, Licinius’un ordusunu önce 316’da Pannonia’daki(Balkanlar’da eyalet) Cibalae’da(Vinkovci,günümüz Hırvatistan’da bir şehir), sonra da Trakya’daki Campus Ardiensis’te(Harmanlı, günümüz Bulgaridstan’da bir şehir) yendi. Ancak Constantinus üstün olmasına rağmen Licinius’un ordusu geri çekilerek tam bir yenilgi almaktan kurtulmuştu.

Pannonia eyaleti

·         317 de Serdica(Bulgaristan başkenti Sofya) bir anlaşma yapıldı. Licinius, Balkan eyaletlerinin çoğunu Constantinus’a devretmek zorunda kaldı. Constantinus’un çocuklan Crispus ve Constantinus ile küçük Licinius caesar ilân edildiler.

·         İki taraf bir süre mücadeleye girmekten kaçındılar. Licinius, belki Constantinus’a muhtemelen hoş görünmek için önceleri Hıristiyanlara hoşgörü gösterdiyse de sonradan onlara karşı şiddet uyguladı. Hıristiyanları devlet görevlerinden ve ordudan uzaklaştırmak istedi. Bu durum, Constantinus’u endişelendirir.

Licinius

·         Bu arada Gothları püskürtmeye çalışan Constantinus’un, Licinius’un kontrolü altındaki topraklara geçmesi, Licinius’la Constantinus’u karşı karşıya getirdi. Constantinus 324’te büyük bir ordu toplayarak ve Licinius’a saldırır. Constantinus, Hellespont(Çanakkale) deniz savaşında ve 324’te Hadrianopolis (günümüz Karabük Eskipazar) ve Khrysopolis(İstanbul’da Üsküdar) savaşlarında Licinius’u yendi. Licinius Nikomedeia’ya kaçınca Nikomedeia kuşatıldı, Licinius hayatının bağışlanacağı sözü üzerine teslim oldu. Licinius, tehlike olmaktan çıkınca  I. Constantinus tetrarşi sistemine de son vererek ülkeyi kendi yönetiminde birleştirdi.  Licinius Thessalonike’de (Yunanistan, Selanik) gözaltında yaşamaya başladı. Fakat Constantinus bir süre sonra 325’te onu öldürdü.

Labarum sembolü, Mesih'in Latince adının görünümü( Christus,khi ve rho harfleri)

ROMA TARİHİ -85- Gaius Valerius Galerius Maximinus (Maximinus Daia,310-313)

 

Gaius Valerius Galerius Maximinus (Maximinus Daia,310-313)

Maximinus Daia(Daza)

·         Maximinus, 270’de lllyricum’da adını da veren Daia denilen bölgede dünyaya gelir. Dayısı olan imparator Galerius Valerius Maximianus (Galerius, 305-311) desteği ile orduda hızlı bir şekilde ilerledi ve askeri tribunus(üst derecede subay) oldu, Mısır ve Syria eyaletlerinde valilik yaptı.

Roma'nın Mısır eyaleti

·         305’te Gaius Aurelius Valerius Diocletianus (Diodetianus, 284-305)  ve Aurelius Valerius Maximianus Herculius (Maximianus, 286-305 ve 307-308)’un görevlerinden çekilmelerinden sonra Galerius ve Gaius Flavius Valerius Constantius  ( I. Constantius Chlorus, 305-306) , kendilerine birer caesar atadıklarında, Galerius’un caesarı yeğeni Maximinus Daia oldu. Maximinus da Hıristiyanlara çok sert davrandı. 306’da Maximinus’un fermanıyla valilerinden eski tanrılara tapmasında ister.

Galerius(305-311)'un bastırdığı sikke

·         308’de augustus’luğa yükseltilmeyi beklerken, Galerius, Maxentius tarafından öldürülen Flavius Valerius Severus( II. Severus ,306-307)’un yerine Licinius’a augustus unvanı verir. Bunun üzerine Maximinus askerleri tarafından augustus olarak 310’da ilân edildi.

Roma sınırları

311’de Galerius’un ölümü üzerine, Dogu’nun augustus’u Maximinus Daia oldu. Maximinus, Anadolu üzerinden Boğazlara doğru ilerlemeye başladı. Anadoluyu işgal etti. Ama Flavius Galerius Valerius  Licinianus Licinius (Licinius,308-324), Trakya’da Trizallum/Campus Serenus’da (Tekirdağ/Çorlu/Karıştıran) Maximinus’u 313’te yendi. Maximinus köle kıyafeti altında gizlenerek Anadolu’nun güneyine Tarsos’a kaçtı daha sonra bazı antik yazarlara göre Maximinus, zehir içerek yaşamına son verdi.

ROMA TARİHİ -84- Flavius Galerius Valerius Licinianus Licinius (Licinius,308-324)

 

Flavius Galerius Valerius  Licinianus Licinius (Licinius,308-324)

·         Licinius yaklaşık 250’de Dacia(Romanya)/Moesia Superior eyaletinde dünyaya geldi.

Licinius,308-324

·         Gaius Galerius Valerius Maximianus (Galerius, 305-311)’un arkadaşı olup onun 297 tarihli Sasani seferine katıldı. Bu seferde Sasani başkenti Ctesiphon (Tizpon)’u ele geçirilir. Galerius, Marcus Aurelius Valerius Maxentius  (Maxentius 306-312) ile savaşırken onunla görüşmesi için Licinius’u 307’de elçi olarak Roma’ya gönderir.

Maxentius'un sikkesi

·         308’de, Galerius, Maxentius tarafından öldürülen Flavius Valerius Severus( II. Severus ,306-307)’un yerine Licinius’a augustus unvanı verdi.  Böylece Licinius’a Batı Roma'nın yönetimi verildi.

Tetrarşi'de Roma

·         311’de Galerius’un ölümü üzerine, Licinius Doğu Roma yönetimini Maximinus(Maximinus Daia,310-313)  ile Boğazlar sınır olmak üzere paylaştı. Flavius Valerius Constantinus (I. Constantinus,307-337)’un  üvey kız kardeşi Flavia Julia Constantia ile evlenmiştir. Müteakip dönem içinde Constantia’nın kocası Licinius ve erkek kardeşi I. Constantinus taht kavgasına girişmiş kocası mücadeleyi kaybetse de kendisinin araya girmesiyle kocasını sade vatandaş olarak hayatının bağışlanmasını sağlamıştı.

Önce Kocası sonra oğlu öldürülen Flavia Julia Constantia 

·         Licinius, kendisine saldıran Maximinus’u 313’te Tzirallum Savaşı'nda  yendi. Tarsos’a(Tarsus/Mersin) kaçan Maximinus birkaç ay sonra öldü. Bu sefer Licinius’un Flavia Julia Constantia’nın erkek kardeşi Constantinus ile girdiği mücadeleyi kaybedecekti.  

Constantinus, Doğu Roma'nın kurucusu kabul edilir

·         Licinius, Martianus’u ortak imparator ilân etti. 324’te Constantinus, Khrysopolis (Hrisopolis,Üsküdar) adlı antik şehirde   Licinius’u 324’te yenilgiye uğrattı.  Licinius, önce affedildi ise augustus ilan ettiği Sextus Martianus’un öldürülmesinden sonra öldürüldü.

Khrysopolis'un konumu

ROMA TARİHİ -83- Marcus Aurelius Valerius Maxentius (Maxentius 306-312)

 

Marcus Aurelius Valerius Maxentius  (Maxentius 306-312)

·          Maxentius, Diocletianus’un oluşturduğu tetrarşideki diğer augustus Aurelius Valerius Maximianus Herculius (Maximianus ,286-305 ve 307-308)’un oğlu olup  yaklaşıp 279’da büyük ihtimalle  Syria’da doğmuştur. Gaius Aurelius Valerius Diocletianus (Diodetianus, 284-305) ve Maximianus’un 305’te imparatorluktan ayrıldıklarında yerlerine Gaius Galerius Valerius Maximianus (Galerius, 305-311) ve Gaius Flavius Valerius Constantius  (Constantius Chlorus, 305-306)’u başa getirirler.

(Maxentius 306-312)

·         Tetrarşideki bu düzenlemede görev verilmeyen Maxentius Roma’ya çekilse de Constantius’un 306’daki ölümüyle Doğu Roma’nın yönetimini üstlenen  Galerius, Flavius Valerius Severus( II. Severus ,306-307)’u Augustus’luğa, Gaius Flavius Valerius Constantius  ( Constantius Chlorus, 305-306)’u da caesar’lığa yükseltmişti.

Roma imparatorluğu

·         Maxentius ise bu düzenlemeye karşı çıkarak Roma’da kendisini 306’da imparator ilân etti. Galerius’un vergileri artırması nedeniyle Roma’daki hem halk ve praetor’lar(komutanlar) da Maxentius’u desteklediler. Galerius, Maxentius ile savaşması için II. Severus’u 307’de gönderdiyse de Maxentius da babası olan Diocletianus’un müşterek imparatoru Maximianus’a tekrar augustus unvanı vererek onu kendisine yardıma çağırdı.

II. Severus'un sikkeleri

·          Maximianus, Constantinus’a augustus unvanı vererek kızı Fausta’yı onunla evlendirdi. Bu sırada II. Severus’un ordusu Maximianus ve oğlu Maxentius’un ordularına yenilerek Ravenna’ya çekildi daha sonra teslim olur ve bir süre sonra öldürülür.

Maximianus

·         Galerius’un kuvvetleri de Maximianus’u durduramadılar ancak Maximianus, 308’de oğlu Maxentius’a darbe girişiminde bulunduysa da başarılı olmaz. Daha sonra Constantinus, İtalya’yı istila etti ve Tiber nehri üzerinde Milvius Köprüsü savaşında Maxentius’u yenilgiye uğratarak 312’de öldürdü.

Milvius Köprüsü savaşı temsili

ROMA TARİHİ -82- Flavius Valerius Severus( II. Severus ,306-307)

 Flavius Valerius Severus( II. Severus ,306-307)

·         lllyricum’da doğduğu bilinse de hangi tarihte doğduğu belli değildir. 

lllyricum(Roman Province,Roma eyaleti)

·          Gaius Aurelius Valerius Diocletianus (Diodetianus, 284-305) ve Aurelius Valerius Maximianus Herculius (Maximianus ,286-305 ve 307-308), tahttan ayrıldıklarında, onların yerini Gaius Galerius Valerius Maximianus (Galerius, 305-311) ve Gaius Flavius Valerius Constantius  ( I. Constantius Chlorus, 305-306) almıştı.

 Flavius Valerius Severus

·         Constantius, Severus’u caesar’ı olarak atadı. Constantius’un ölümüyle Batı Roma’da augustus oldu.  Bu sırada Constantius’un ölüm haberini alan Maximianus’un oğlu Maxentius( 306-312) da Roma’da imparatorluğunu 306’da ilân eder.

Marcus Aurelius Valerius Maxentius

·         Galerius, Maxentius’un isyanını öğrenince, onu ortadan kaldırmak için diğer Augustus Severus’u görevlendirse de. Maxentius da babası Maximianus’a tekrar augustus unvanı vererek onu 307’de yardıma çağırdı. Maximianus, Severus’u yenerek onu esir aldı.  Severus, bir süre sonra Roma’da öldürüldü.

ROMA TARİHİ -81- Gaius Galerius Valerius Maximianus (Galerius, 305-311)

  Galerius Valerius Maximianus (Galerius, 305-311)

·         Galerius 250’de  Balkanlar'da Serdica (Sofya’da antik şehir) yakınında dünyaya gelir.

·         Lucius Domitius Aurelianus (Aurelian, 270-275) ve Marcus Aurelius Probus (Probus,276-282) dönemlerinde orduda görev yapmıştı.

·         Gaius Aurelius Valerius Diocletianus (Diodetianus, 284-305) döneminde ise Praetor Praefectus (imparator muhafızı)olarak görev yapar.

·         İmparator Diocletianus, 293’te tetrarşi sistemini kurduğunda kendisine caesar olarak Galerius’u seçer.

İlk Tetrarşi döneminde yönetimi paylaşılan toprakları

                                            

I. Tetrarşi

·         Diocletianus, Sasanilere karşı Doğu Seferi’nde Galerius ona eşlik eder. Galerius,  Armenia’da (Ermenistan) Narseh (Narses, Nerseus,yaklaşık 293-302)’i mağlup ederek  Sasani başkenti Ctesiphon (Günümüz Bağdat yakınlarında,Tizpon)’u ele geçirir.Dicle nehrinin batısında kalan bütün topraklar Roma egemenliğine girerek Roma doğuda en geniş sınırına sahip olmuştur.

II. Tetrarşi

·         305’te Diocletianus ve Aurelius Valerius Maximianus Herculius (Maximianus ,286-305 ve 307-308) tahttan feragat ettiklerinde iki caesarı, Constantius ile Galerius’u augustus’luğa yükseltirler. Constantius ile Galerius da kendilerine caesar olarak Flavius Valerius Severus (II.Severus,Galerius ile birlikte 305-307)  ve  Gaius Valerius Galerius Maximinus (Maximinus ,308-313)aldı.

Galerius 

·         Böylece Batı’da Constantius ve caesarı Severus, Doğu’da Galerius ve caesar'ı Maximinus Daia hüküm sürecektir.

·         Constantius ölünce Galerius, caesar’ı Severus’u augustus yaptı. Bu sırada, Constantius’un ölüm haberini alan Maximianus’un oğlu Maxentius ( 306-312)da kendisini Roma’da imparator (augustus) ilân etti.

·         Galerius, Maxentius’un isyanını öğrenince, onunla savaşmak için diğer Augustus olan Severus’u gönderdi. Maxentius da babası Maximianus’a(286-305 ve 307-308)  307’de augustus unvanı vererek(tekrardan) onu yardıma çağırdı.

Roma eyaletleri

·          Maximianus, Severus’u yendi teslim olan Severus birsüre sonra da Severus, Roma’da öldürüldü.

·         Galerius da, dünyada bilinen ilk hoşgörü fermanını “Hıristiyanlara” karşı çıkararak (edictum) onların kilise inşe etmelerine izin vermeyi sebest bırakmış ve ardından bir süre sonra hastalanarak Serdica’da (Sofya) 311’de öldü.