BİYOGRAFİ etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
BİYOGRAFİ etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

23 Kasım 2021 Salı

JEAN-JACQUES ROUSSEAU (1712-1778) ve TOPLUM SÖZLEŞMESİ

 

JEAN-JACQUES ROUSSEAU (1712-1778) ve TOPLUM SÖZLEŞMESİ

·         Jean-Jacques Rousseau, 28 Haziran 1712’de İsviçre’nin Cenevre şehrinde dünyaya gelir. Rousseau protestan olarak vaftiz edilir. Annesi Suzanne Bernard,lohusa hummasından ölmüştür. Annesini ölümü kendisinin kendi ifadesiyle  “ilk şanssızlığı” olmuştur.

Jean-Jacques Rousseau


·         Babası Isaac bir saatçidir. Annesinin ölümünden sonra babası ve teyzesiyle on yaşına kadar kalmıştır. Isaac Rousseau, Cenevre’deki emekli askerlerden biriyle kavga edip şehri terk ederken oğlu Rousseau’yu kardeşine bırakır. Rousseau daha sonra kuzeniyle birlikte Protestan papazının yanına pansiyona verilir. Isaac, Cenevre’den ayrılırken Suzanne’nin kız kardeşini de almış ve Rousseau’yu bir daha görmemiştir. Babası ve teyzesi tarafından terk edilen Rousseau, bir süre amcasıyla kaldıktan sonra şehri terk eder.

·         1728 ile 1738 yılları arasında tercümanlık, uşaklık, kâtiplik, müzik öğretmenliği ve sekreterlik yaparak Fransa ve İtalya’da kalır. Yazıları bir süre sonra Katolik kilisesi aleyhinde olduğun gerekçesiyle Fransa’da yasaklanır. Kendisine göre; “insan özgür doğar oysa her yerde zincire vurulmuştur.”



·         Halkı zincirlerinden kurtarmak isteyenler onu örnek alacaklardır.  Jean-Jacques Rousseau,  David Hume’n davetiyle onunla birlikte İngiltere’ye gider. 1766 yılındaki İngiltere seyahatinde onunla İngiltere kralı III. George ona hayran kalır ve kendisine maaş bağlar. Jean-Jacques Rousseau, kalven inancına sahipken Katolikliği (1728) seçer ama sonra eski inancına (1754) geri de döner.

David Hume


·         Cenevreli filozof ve yazar olan Jean-Jacques Rousseau’nun fikirleri Fransız İhtilalini etkilemiştir. İhtilalden sonra kurulan yeni devlet düzenin yerleşmesinde ve toplumun yapısında etkisi olmuştur.

·         Toplum Sözleşmesi adlı kitabı en önemli ve bilinen kitabı olup dört kısımdan oluşmaktadır.

2 Haziran 2020 Salı

Babillerin Yaratılış Destanı: Enuma Eliş


Babillerin Yaratılış Destanı: Enuma Eliş


Bâbillerin Baştanrısı Marduk 
Evrende gök ve yer  yokken Tanrıların en kıdemlisi ve atası olan Apsû vardı. Apsû ile Tanrıça Tiamat suları karıştırarak diğer tanrıları yaratmaya başladılar. Önce Tanrı Lahmu ve Tanrıça Lahamu sonra Ansar ve Kisar yaratıldı. Ansar ve Kisar’ın oğlu Anu, babası Ansar’ın gücüne denk oldu. Anu, kendi suretinde Nudimmud’u yaratmıştı. Nudimmud’un diğer adı Ea olup bu diğer tanrılardan çok güçlüydü.
Tanrıça Tiamat’ı rahatsız eden bazı tanrıların davranışlarını Tanrı Apsû görmüş ve kendi yardımcısı olan tanrı Mummu’yla Tiamat’a yarattıkları tanrıları yok etmeyi teklif etse de Tiamat, buna yanaşmasa da Mumnu’nun önerisi ve kışkırtmasıyla kötü planı devreye sokmayı düşündü.
Tanrıların başına gelecek bu planı engin bilgi ve yeteneğiyle Nudimmud (Ea) sezmiş, yaptığı büyü ile Apsû’yu uyutmuş ve öldürmeyi başarmıştı. Mummu’nun burnuna halka taktıktan sonra kendine Apsû dediği bir tanrı evi inşa etti. Nudimmud ve eşi Damkina bu evde ihtişam içinde yaşadılar.
Nudimmud diye bilinen Ea, en zeki tanrı olan Bel’i yarattıktan sonra Nudimmud olma Damkina’da doğma Marduk yaratıldı. Marduk ilahi güçlere sahipti ki bu güçler diğer tanrıların gücünden fazlaydı dört kulağı ve dört gözü vardı. Gözleriyle her şeyi görür kulaklarıyla her şeyi işitirdi. Başında Güneş tanrısının ve diğer tanrıların  haleleri  vardı.
Nudimmud, oğlu Marduk oynasın diye rüzgarı yaratmıştı. Rüzgarla fırtına çıkaran Marduk diğer tanrıları telaşlandırmış ve tanrılar Tiamat’ın bunu önlemesini istediler. Tiamat diğer tanrıların isteğiyle savaş çıkarmayı kabul etti. Tiamat, karşı konulmaz ejderhaları, boynuzlu yılanları, vahşi cinler, balık adamlar, büyük boğa  ve tüylü canavarları  yarattı. Bu savaş için Kingu’yu aralarında en güçlü tanrı ilan ettiler. Kingu’ya bütün canlıların kaderinin belirlendiği kaderler tableti verdiler.
 Bu planları ve karşı davranışları haber alan Ea telaşlanarak olanları  babası Ansar’a anlattı. Ansar’ın da huzuru kaçtı. Ansar, sorumluluğu Apsu’yu öldüren oğlu Nudimmud’un üstlenmesini istedi. Babasının isteği ile Tiamat ile savaşmaya gittiyse de önce korktu. Ansar, bu sefer oğlu Anu’yu gönderdiyse de Anu da gücünün Tiamat’a yetmeyeceğini görünce o da geri döndü. Ansar, bu duruma korkmaya başlamıştı.
Güçlü oğul babasının yerine korkusuzca gitmeye karar verdi. Ea onu yanına çağırarak Marduk’un dedesi olan Ansar’ın huzuruna çıkmasını istedi. Marduk, babasının kalbine korku girdiğini kendisine savaş ilan düşmanla savaşmaya kendisinin görevlendirilmesini ister. Bunun üzerine Ansar da Marduk’a fırtına arabasını alıp yenilmez gücüyle Tiamat’ı yenmesini istedi. Marduk onları kurtarınca artık kendi sözlerinin kader olarak kabul edilmesini  istedi.
Ansar, yardımcı tanrısı Kaka’yı Tanrı Lahmu ve Tanrıça Lahamu’ya göndererek onların intikamını alacak Marduk’un kaderinin belirleneceği meclise davet etti. Davet haberi Tanrı Lahmu ve Tanrıça Lahamu’ya ulaşmış oğulları Ansar’ın huzuruna gelip Tiamat’ın yaptıklarından haberleri olmadığını söylediler. Marduk’un kaderi belli olmuştu.
 Marduk’a ihtişamlı bir taht yaparak onun tahta oturmasını sağladılar. Onu büyük tanrılar arasında en yüce olduğunu kabul ettiler. Hiçbir tanrının belirlediği sınırı geçmeyeceğini söylediler. Marduk’a evrenin tasarrufunu bıraktılar. Böylece Marduk, tanrıların kralı haline geldi.
Marduk tanrılardan aldığı asa şeklindeki silahla Tiamat’ı boguna uğratmak için gönderdiler,emrine Güney, Kuzey, Doğu ve Batı rüzgarlarını verdiler. Ok, yay, yıldırım, şimşekler diğer silahlarıydı.
Marduk, dehşet verici ecel(saggisu), yok edici(lapadu), tufan(rahişu) ve kanatlı(mupparsu) adı verilen canavarlar tarafından çekilen fırtına arabasını  sürdü.Elinde zehirlere karşı şifalı ot dilinde büyü duası vardı. Marduk, Kingu’nun tuzaklarını uzaktan görünce önce biraz telaşlanmıştı. Ancak o, Tiamat’ın peşindeydi. Tiamat’ın neden tanrılar kralı Ansar’a karşı çıktığını sormuş ardından Tiamat’ın ağzından rüzgarı yollamış karnı şişen karnını okla delerek onu öldürmüştü. Tanrıçalarının öldürüldüğünü gören diğerleri esir edilerek burunlarına köle gibi halka geçirmiş, böylece kaderler tabletini ganimet olarak almıştı.
Marduk, Tiamat’ın cesedini ikiye ayırarak birini gökyüzü olarak yukarı serdi böylece gökyüzü oluştu.  
 Marduk, yıldız kümelerini yarattıktan sonra, yılı oluşturarak onu on ikiye böldü ve günleri de yarattı.  Ellil ve Ea’nın göksel evlerini kendi evi yanında inşa etti, Ay tanrısı Nanna’ı yaratarak geceyi ona teslim ederek her ay parlasın diye onu kutsadı böylece ayın döngüleri başlamış oldu. Güneş tanrısı Şamaş’a kavga, ölüm ve şiddet yetkisi verdi. Ardından Tiamat’ın kafasındağ dağ yaptı, toprağı kazıtarak suyla doldurdu, gözlerinden Fırat ve Dicle nehirlerini akıttı.
Tiamat’ın bir kısmını gök yüzü yapmışken diğer kısmıyla yeryüzünü de yapmıştı. Kader tabletini Anu’ya sundu, kuralları belirledikten sonra Ea’ya önemli görevleri ihsan etti, atası Ansar onu “muzaffer kral” ilan etti. Annesi Damkina onu sevgiyle selamladı. Eski tanrılar grubu olan İgigu ve Anunnaku onun önünde eğildiler. İgigular ona “Lugaldimmerankia” dediler.
Yeryüzünde Tanrıların yorulduklarında dinlenmeleri için Büyük Tanrılar Evi barındıran Bâbil şehrini kurarak insanların oraya kurban sunmasını sağladı.
Bu destanda insan yaratılışı da anlatılır. Tiamat’ı isyana kışkırtan Kingu, Marduk ve Ea tarafından cezalandırılarak damarlarından akan kandan insanı yarattırlar. Artık Tanrıların işini insan yapacağından Tanrıların işi kolaylaştı. Marduk, gök yüzü işleri için üç yüz İgigu Tanrısı  ve yer yüzü işleri için altı yüz tanrıya  görevlerini paylaştırdı.
Anunnaku tanrılarının gökyüzündeki tanrı evlerine benzeyen “Tanrı Evi”ni kurmaları için Bâbil şehrini uygun gördü. Tanrılar Evi’nde tanrılar eğlenmeye günlerini gün etmeye başladılar.
Marduk, silahlarını diğer tanrılara göstermek istedi. Yaptırdığı ağ ve yayın ihtişamını gördüler, Yayın adı şu şekildeydi; uzun çubuk, hedefi vuran ve yıldızlı yay idi. Bir defa daha onun tanrı kral olduğunu kabul edip onun yarattığı tanrıların “karabaş” dedikleri insanlara çobanlık yapmasını dilediler. Karabaş denilen halkın görevi bu tanrılara tapmak ve elli adı olan Marduk’a bağlılık göstermeleridir.

Bâbillerin en ünlü hükümdarları Hammurabi(ayakta), Baştanrı Marduk'tan hükümdarlık asasını alırken

Babillerin, Mezopotamya ve Sümer ülkesine egemen olmalarından sonra tanrıları olan Marduk’un tanrıların kralı ilan etmeleri aslında Babillerin gücünün doruğuna çıktığının da göstergesiydi.


Kaynak: 
1.      Babil Yaratılış Destanı -Enuma Eliş- (çev. Selim F. Adalı ve Ali T. Görgü), Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları,İstanbul:2019

27 Mayıs 2020 Çarşamba

Ebu et Tayyib Mütenebbi



905 yılında Küfe’de dünyaya gelen asıl adı  Ebü’t-Tayyib Ahmed b. el-Huseyn bin Hasan bin Abdu’s Samed ec Ca’fi el Kündi el Küfi’’dir[1]. Künyesi Mütenebbi olan bu ünlü şair iki yıl bedeviler arasında kalmış Küfe’de  Arap lügatına ve şiirine  hakim olmaya başlamıştı. 
Mütenebbi'nin Iraktaki heykeli




Mütenebbi, nübüvvet(peygamberlik) iddiasında bulunan anlamına  gelip gençliğinde Hums taraflarında bu iddiada bulunmuştu, iddiasından vaz geçince hapisten çıkarılmıştı; aslında bütün tarihçiler bu konuda hem fikir değildirler, bazıları bunun aslının olmadığını da belirtirler[2]. 

İbn el Kesir (11:437)onun nebilik (peygamberlik) iddiasında bulunduğunu, Beni Kelb kabilesi yanında alevi olduğunu iddia etmişti. Şiiri çok güçlü ve kendisinin zekası ve hafızası inanlmaz derece olan Mütenebbi’nin bu peygamberlik iddiasında bulunmasını sivri dili nedeniyle sevmeyenleri de vermiş olabilir. Hapis hayatından sonra Şam şehrinde İbn Raik’in naibi Bedr bin ‘Ammar’ın şairi olmuş, şiirleriyle ona methiyeler yaparak bir süre geçimini sağlamıştı[3].

Bir şekilde yolu Antakya’ya düşmüş, Hamdanilerin Antakya valisi Abu’l Aşair, kendisine yazdığı methiyeyi beğenince onu Seyfüddevle ile tanıştırmış; Seyfüddevle kendi mücadelelerini anlatacak güçlü bir şair istiyordu. Böylece onun Halep dönemi böylece  başlamıştı (948)[4].



Seyfüddevle, onu sarayına davet edince ona şartlar ileri sürmüş; huzurda ayakta beklememe, yere kapanmama gibi şartlar zaten şairlere değer veren halep emiri bunu hemen kabul etmişti, kendisine üç bin dinar maaş da bağlamıştı. Çölde bedevilerle kaldığı yıllarda  edindiği kelime hazinesini söz sanatlarında çok iyi kullanmıştı,fakat iğneleğici diline rağmen Halep Emiri tarafından hürmetle karşılanmıştı[5]. 

Seyfüddevle’nin yanında kalan Arap dilinin en büyük şairlerinden Mütenebbi’nin eserlerinde İsmaili şiiliğinin etkisi vardır[6]. İslam öncesinde kaleme alınan şiirler canlı ve süslü kelimelerle bezenmişti, Bu tarz şiirlerini en son büyük temsilcisi de Mütenebbi’dir.

            Halep’te kaldığı yıllar onun en olgun eserlerini verdiği yıllardır. Savaşları tasvir eden, Seyfüddevle’nin yakınlarına mersiyeler yazan şair genellikle lirik tarzda yazmış, sarayda Farabi gibi ilim adamlarıyla tanışmış fakat Seyfüddevle’nin amcazadesi kendisi gibi şair olan Ebu Firas ile geçindiği de pek söylenemez; Mütenebbi’nin kendini ve güney Araplığını ön planda tutması ve Seyfüddevle’nin hocası İbn Halaveyh ile tartışması sonucunda aşağıdaki dizeyi söyleyerek  Halep Emiri’nden korkup Halep’i terk etmek durumunda kalmıştır[7].

اللابِساتُ مِنَ الحَریرِ جَلابِبا            
بِأَبي الشُموسُ        الجانِحاتُ      غَوارِبا

  (Babamız güneşimiz  acaip meyletti         Elbiseleri ipekten giyerdi)


Mütenebbi, halep’ten sonra Şam ve ardında Mısır’a gitmişti.Mısır hakimi Kafur’la çok anlaşamayınca Küfe ve Bağdat’a gitmişti. Ardından Şiraz’da Büveyhi Adududdevle ile irtibat kurmuş fakat onu kimsenin tanımadığını söyleyince şöyle karşılığı vermişti[8]:

وَالسَیفُ وَالرُمحُ وَالقِرطاسُ وَالقَلَمُ
فَالخَیلُ وَاللَیلُ وَالبَیداءُ تَعرِفُني

( At da bilir  beni gece de başlangıç da                 kılıç da mızrak da defter de kalem de)


Mütenebbi’nin şiirlerinden bilgece söylenmiş bir dize[9]

وَإنّ كَثيرَ الحُبّ بالجَهْلِ
فإن قليل الحب بالعقل صالح
(Akılda aşkın az olanı iyidir                                        Aşkın abartılısı ise cehalettir)

Mütenebbi'nin Harşana'da gaza yapan Seyfüddevle için yazdığı kasideden [10]
Hatta çok güzel yere kurulmuştu Harşana    Acı çekmeye başladı Rum’u Haç’ı ve Ticareti ama
Mütenebbi’nin bin yıl önce bilgece söylemiş olduğu[11] paylaşmak isterim son olarak.


وَلَيسَ كلُّ ذواتِ المِخْلَبِ السَّبُعُ
إنّ السّلاحَ جَميعُ النّاسِ تَحْمِلُهُ

(Silahları insanların çoğu taşıyabilir                        Ama her pençesi olan aslan değildir)

Mütenebbi Arap dünyasının herhalde Araplığıyla gurur duyması, edebi cesareti nedeniyle günümüzde bile coşkuyla okunmaktadır. Bizans’la yapılan savaşlarda bulunması şiirlerinin birince elden kaynak sayılmasına da neden olmuştur. 

İbn Kesir’de(11:436) , Adududdevle ona hediye verdikten sonra şu soruyu yöneltir; " Adududdevle mi, Seyfüddevle b. Hamdan'ın mı armağanları daha güzeldir?" Bu soru onu rahatsız etmiş olacak ki şu cevabı vermiş : " Adududdevle armağanı daha çoktur, ama kendini beğenmiştir. Fakat Seyfüddevle’nin mal az ise de  daha samimidir.” deyince peşine bedeviler takılarak öldürtülmüştü.


[1]İbn Kesir’de Mütenebbi’nin asıl adı şöyle verilir: Ahmed b. Hüseyin b. Abdüssamed Ebü't-'Rb el-Cu'fi. Bknz:İbn Kesir, “El Bidaye ve’n Nihaye”Tercümesi, (çev. Mehmet Keskin),Çağrı Yayınları,İstanbul-1994,11:436 ; İhsan Mahmud Suleyman, “Şuara’ ve Müfekkerun Havl Seyf al Dawla el Hamdaniy”, Cami’a Um Derman el İslamiyeh, Külliyet ed Derasat el ‘Ulya, Doktora Tezi,Medina:2009,s.30
[2] İhsan Mahmud Suleyman, A.g.e.,s.31
[3] İsmail Durmuş, "Mütenebbi",TDV İslam Ansiklopedisi,İstanbul:2006,XXXII:195-200; İhsan Mahmud Suleyman, A.g.e.,s.31
[4] İsmail Durmuş, "Mütenebbi",TDV İslam Ansiklopedisi,İstanbul:2006,s.195-200; İhsan Mahmud Suleyman, A.g.e.,s.32
[5] C. Brockelmann, “İslam Milletleri ve Devletleri Tarihi” (çev.Neş’et Çağatay),Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara:1964,s.143; İhsan Mahmud Suleyman, A.g.e.,s.32
[6] Bernard Lewis, “Tarihte Araplar”(çev.Hakkı Dursun Yıldız),Ağaç Kitabevi Yayınları, İstanbul:2009,s.147; İsmail Durmuş, A.g.e.s.195-200
[7] İhsan Mahmud Suleyman, A.g.e.,s.33
[8] Bazıları bu beyitten dolayı Aduddevle tarafından öldürüldüğünü söylerlerken, bazı tarihçiler Mütenebbi’nin Adudeddevle’nin yeğenini haklı olarak eleştirmesi nedeniyle öldürüldüğünü söylerler. Bknz: İhsan Mahmud Suleyman, A.g.e.,s.33
[9] موقع عالم الأدب(Edebiyat dünyası) , أبيات شعر  (Şiirden dizeler), 02/05/2020, s. 03.25, “https://adabworld.com/شعر-المتنبي-فإن-قليل-الحب-بالعقل-صالح/”
[10] Amasyalı Abdizade Huseyn Hüsameddin, “Amasya Tarihi”,Dersaadet Hükümet Matbaası,İstanbul:1328-1330,s.63
[11]Eş Şiir el Fasih, Mütenebbi, 24/05/2020 s.18.20 “http://www.adab.com/modules.php?name=Sh3er&doWhat=shqas&qid=5563”


KAYNAKÇA
1.İbn Kesir, “El Bidaye ve’n Nihaye”Tercümesi, (çev. Mehmet Keskin),Çağrı Yayınları,İstanbul-1994
2.C.Brockelmann,“İslam Milletleri ve Devletleri Tarihi”(çev.Neş’et Çağatay),Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara:1964
3. Bernard Lewis, “Tarihte Araplar”(çev.Hakkı Dursun Yıldız),Ağaç Kitabevi Yayınları, İstanbul:2009
4. İsmail Durmuş, "Mütenebbi",TDV İslam Ansiklopedisi,İstanbul:2006,XXXII:195-200
5. İhsan Mahmud Suleyman, “Şuara’ ve Müfekkerun Havl Seyf al Dawla el Hamdaniy”, Cami’a Um Derman el İslamiyeh, Külliyet ed Derasat el ‘Ulya, Doktora Tezi,Medina,2009
6.Amasyalı Abdizade Huseyn Hüsameddin, “Amasya Tarihi”,Dersaadet Hükümet Matbaası,İstanbul:1328-1330



25 Mart 2020 Çarşamba

RASPUTİN


·         1869’da  köylü bir ailenin ferdi olarak dünyaya gelen “Rasputin” olarak bilinen papazın olup asıl adı Gregory Efimoviç Rasputin’dir. Hızlı geçen gençlik yaşamında tanıştığı Ortodoks dindarlarının sapkınlıkla suçladığı tarikata girer. Tarikatta “Tanrı’ya ulaşmak için sürekli günah işlemek” gerektiği fikrini daha geniş kitlelere yaymak için Sibirya’dan, dönemin başkenti St. Petersburg’a gider. Talihin de yardımıyla birkaç yıl içinde Çarlık Rusyası'nı en etkili kişiliği haline gelir. Rasputin’in etkisine Çarın kendisi ve Çariçe de girer.
Gregory Efimoviç Rasputin

·      Rasputin, talihinin de yardımıyla Çar II. Nikola’nın kanı pıhtılaşamaması nedeniyle hastalanan oğlu Alexis’i iyileştirmesi ona sarayın kapısını açar.  Aslen Alman Prensesi sonra Rus Çariçesi olan Alexandra Fyodorovna  bu olayn üzerine Rasputin’in aziz olduğuna kanaat getirmiş olmalı ki temizlik anlayışı olmayan Rasputin’i yanında ayırmaz oldu.

Çariçe Alexandra Fyodorovna ve Prens Alexis
Rusya'nın son Çarı II. Nikola




















·         Halk, Çariçe'yi Alman olduğu ve Rusya'nın Almanya ile savaşta olmasından dolayı sevmemekteydi. Köylü olduğundan sarayın üst tabakasındaki din adamları onun ahlaksız olduğunu iddia etmelerine karşı gelmek şöyle dursun Rasputin, Çariçe ve kızlarıyla uygun olmayan maceralarını anlatmayı marifet görüyordu.Bu durumlar halkın tepkisini çekmektedir

·         Rasputin, bir ara sürgün cezasına çarptırılsa da Alexis yeniden hastalanır onu iyileştirme görevi yine Rasputin’e düşer.Bunun sonucunda Çar ve Çariçe’ye istediğini yaptırmaya başlar.
·         Ülke siyaseti, ekonomi kararları ona danışılarak verilmeye başlanması soylu sınıfının ve özellikle Çar’ın kuzeni Dimitri Pavloviç ve Altın Ordu-tatar hanedan üyesi aynı zamanda Çar’ın damadı Felix Yusupov’un  plan kurarak suikast yapmalarına sebebiyet verecektir.

·         Plan şöyle cereyan eder:  Sarayda bir ziyafet verilecektir. Önceden siyanürle hazırlanmış kurabiye ve içine yine siyanür konulan şarap hazırlanır.Rasputin kurabiyeleri yiyip şaraptan da içtiği halde kendisine bir şey olmamıştı. Yusupov paniğe kapılarak planlarının ortaya çıkacağından endişe ettiği için eline silah alıp Rasputin’e bir el ateş açar. Rasputin yeşil gözleriyle Yusupov’a bakmaya başlayınca Yusupov’un arkadaşlarından biri de ona bir el ateş eder. Öldüğünü düşündükleri Rasputin’i çarşafa sararak götürmeye çalıştıkları sırada yine hareketlenir bu sefer İngiliz ajanı Rayner onu alnından vurur. Rasputin daha sonra buz tutmuş  Neva nehrine attılar. Rasputin’in cesedi günler sonra bulunsa da suda boğularak öldüğü anlaşılmıştır.
Raspun'e ateş açan Prens Felix Felixovich Yusupov


·         Rasputin’in cesedi orta çıktıktan sonra Simonoviç onun son mektubunda şunları yazdığını belirtir: “Ben 1 Ocak 1917’den önce soylular tarafından öldürülürsem, soyluların tamamı ülkeden kovulacak, Eğer ölümümde Çar’ın da etkisi varsa ailenizden hiç kimse hayatta kalamayıp Rus halkı tarafından öldürülecektir.”
·        Rasputin, Aralık 1916’da öldürüldüğünü, Bolşeviklerin iktidara geldiğini ve soyluların ortadan kaldırıldığını, iç savaşta bir çok Rus’un öldüğünü göz önünde bulundurarak Rasputin’in ilginç bir karaktere sahip olduğunu söylenebilir.

Yararlanılan kaynak: İlber ORTAYLI'nın 2 Ocak 2011 tarihli Milliyet Gazetesi'ndeki yazısı
https://www.milliyet.com.tr/yazarlar/ilber-ortayli/rasputin-in-ve-rusya-nin-olumu-1333723

Popüler Kültürde Rasputin:
1. Alman kökenli müzik grubu Money B.'nin "Rasputin" orjinal parçası



2. Türkiye'de Ayna müzik grubunun söylediği "Dön Bak Aynaya"



Gülbahar Hatun


       Gülbahar Hatun  

II. Bayezid'in annesi Gülbahar Hatun
    ·        Gül Bahar Hatun, Osmanlı padişahı Fatih Sultan Mehmed’in eşi  ve II. Bayezid'in annesi olan kadındır.
·        Gülbahar Hatun cariye asıllı olmasına katın olarak kaynaklarda adının Gülbahar bint Abdullah (Abdullah kızı)  olmasıdır. Büyük ihtimalle Sırp kökenlidir.
·        II. Bayezid’in öz annesi Dulkadiroğulları Beyinin kızı Mükrime Hatun ölünce II. Bayezid'e annelik yapmıştır.
·        II. Bayezid’ın tahta çıkmasyla Gül Bahar Hatun Fatih Sultan Mehmed’in dul eşi ve II. Bayezid’in annesi olarak Valide Sultan’ın eşdeğeri olan bir rolü üstlenmiştir, zira henüz bu dönemde resmen Valide Sultan sıfatı ve görevleri belirlenmemiştir.
·        O dönemde henüz “Valide Sultan” unvanı kullanılmaya başlanmamasına rağmen Gül Bahar Hatun’un saraydaki rolü; daha sonraki Valide Sultanlardan hiç farklı değildi.
·        Tarihte Valide Sultan sıfat ilk defa Kanunî Sultan Süleyman’ın annesi Ayşe Hafsa Sultan tarafından kullanılmıştır.
·          II. Bayezid’e yazmış olduğu mektuplarda  Hersekzade Ahmed Paşa’nın  aleyhinde, bir diğer mektupta da oğlunun lalası Ayas Paşa ve Hızırbeyoğlu Mehmed Paşa lehinde oğluna tavsiyelerde bulunması yönetime etki ettiğinin göstergesi kabul edilmektedir.

HÜRREM SULTAN


        Hürrem Sultan

Avrupa kaynaklarında Rossa veya
 
Roxolena diye geçen Hürrem Sultan

·        
Zekası ve sözleri ile Kanuni Sultan Süleyman’ın  kalbini fetheden kadındır.
·         Resmi nikah ile Hürrem Sultan, Osmanlılar'da padişah tarafından uzun bir süre sonra nikahlanan ilk cariye oldu.
·         Dördü şehzade olmak üzere beş çocuk dünyaya getiren Hürrem Sultan, Kanuni’nin yüreğinde öylesine yer etmiş olacak ki ömrünün yarısını savaşlarda at üstünde geçiren padişah bu en zorlu zamanlarında bile sultanına olan aşkını dizelere dökmekten geri kalmıyordu.
·         Kanuni, Muhibbi mahlası ile kaleme aldığı şiirlerinin de yer aldığı mektuplar yazarak duyduğu ayrılık acısını dilege tiriyordu.
·         “Celis-i halvetim, varım, habibim mah-ı tabanım
Enisim, mahremim, varım, güzeller şahı sultanım”(Benim birlikte olduğum, sevgilim, parıldayan ayım,
Can dostum, en yakınım, güzellerin şahı sultanım.)

·         Kanuni’nin oğlu Şehzade Mustafa’nın annesi Mahidevran ile Hürrem Sultan arasındaki mücadelede Mahidevran Sultan'ı tuttuğu düşünülen ve oğlu üzerinde büyük nüfuzu olduğu söylenen Valide Hafsa Sultan’ın 1534’te  ölümü ile Hürrem’in saraydaki etkisi daha da artmıştır ve Harem yönetimini eline almıştır.


Pargalı Damat İbrahim Paşa

·         Kanuni döneminin önce “Makbul (İtibarlı)” sonra “Maktul(Öldürülen)” olan Pargalı Damat İbrahim Paşa’nın taht mücadelesinde Şehzade Mustafa lehinde tavır takınması üzerine Hürrem Sultan’ın 1536’da sadrazamın gözden düşüp öldürülmesine vesile olduğu rivayet edilir.










·         Hürrem Sultan oğulları olan şehzadelerin vali olarak illere vali tayinlerinde onlarla birlikte gitmesi gerekirken payitaht denilen İstanbul’da kalmayı tercih etmesi ve Kanuni’nin bunu kabul etmesi dikkat çekicidir.

Popüler kültürde oldukça iz bırakan Kanuni’nin büyük oğlu Şehzade Mustafa
·         Hürrem Sultan’ın tek kızı olan Mihrimah Sultan’ı Damat Rüstem Paşa ile evlendirtmesi ve onun III. Vezirken sadrazamlığa getirilmesinde yine onun etkisiyle olma ihtimali var görünmektedir.
·         Şehzade Mustafa’nın İran Şahı I. Tahmasb ile mektuplaşması ve bunun isyan kabul edilmesiyle Kanuni’nin emriyle boğdurulmasının müsebbibinin yine kendisi olduğu rivayet edilir.

Ukrayna’da Hürrem Sultan adına bastırılan bir pul

·         Hürrem Sultan, Osmanlı tarihinde devlet işleriyle ilgilenen ilk kadın olarak bilinir. Hürrem Sultan kendi mührünü bastırmış, divan toplantılarını tel örgülü bir pencereden izlemiş ve fikirlerini padişaha sunmuştur.

·         Kanuni’den önce ölen Hürrem Sultan bilinenin aksine “Valide Sultan” olamamıştır.

                                                       


                                      

·         Avusturyalı besteci Joseph Haydn’ın 63. Senfonisinin ikinci bölümü olan “Roksalan”a ilham kaynağı olduğu söylenir.


AKIL OYUNLARI FİLMİNİN ELEŞTİRİSİ

  Film Hakkında Kısa Bilgi:  Akıl Oyunları  ( A Beautiful Mind ), Nobel Ekonomi Ödülü sahibi Amerikalı matematikçi  John Nash’in  hayatına d...