ROMA TARİHİ -38 Dört imparatorlar yılı (68-69)- Galba (Haziran 68-Ocak 69)

·         Dört imparatorlar yılı (68-69)

·         Galba (Haziran 68-Ocak 69)

·         Dört imparatorun ilkidir. Gaius Sulpicius Galba ile Mummia Achaica’nın oğlu olan Galba, MÖ3 ’te doğar. Claudius zamanında Africa’da proconsul’lük yapmıştı. Nero öldüğünde Hispania Terraconensis çok karışık durumdaydı. Nero’nun ölümünün ardından Roma’da bir kaos yaşanmış ve kimin imparator olacağı konusunda bir fikir birliği henüz oluşmamıştı.

Servius Sulpicius Galba

·          Nero’ya karşı Gallia Lugdunensis valisi Vindex’in önderliğinde isyan hareketi başlamış ve bir iç savaş halini almıştı. Galba, 2 Nisan 68’de Carthago Nova’da kendisini Roma Senatus’unun ve halkının temsilcisi ilân etti. Bir süre sonra Gallia Lugdunensis valisi Vindex’in, Yukarı Germania valisi Verginius Rufus’a Vesontio’da yenilmesinin (68 Mayıs’ı) ve sonra da Nero’nun ölümünün (Haziran 68) ardından Senatus 73 yaşındaki Galba’yı imparator ilân etti.

Gallia Lugdunensis'in konumu

·         Yeni imparator aynı yıl Ekim ayında Roma’ya geldi. Ancak karışıklıklar ve hoşnutsuzluk sona ermemişti. Yukarı ve Aşağı Germania orduları ayaklandılar hatta daha da ileri giderek Aşağı Germania komutanı Vitellius’u imparator ilân ettiler. Tahtı kaybetmekte olduğunu anlayan Galba hemen Calpurnius Piso’yu evlat edinerek vârisi ilân ettiğini Senatus’a bildirdi. Ancak kendisinin vâris olacağını umut eden Otho (sonraki imparator), bu duruma çok içerledi ve praetor muhafızlarını elde ederek onların kendisini imparator olarak selamlamalarını sağlayıp Galba ve Piso’yu öldürtür. Otho’dan mevki bekleyenler Galba’yı öldürmek için yarışırlar. Otho’yu öldürmek konusunda gönüllü olanların listesi daha sonradan imparator olacak Vitellus’un eline geçer. Vitellus, Otho’yu öldürmeye istekli olanların tümünü idam ettirir.

 Gaius Calpurnius Piso, Romalı senatör; Caligula'nın kendisini karısından ayırması ve sonra onu zinadan sürdükten sonra Nero'nun devrilmesinde etkili senatördür.

ROMA TARİHİ -37 Neron (Nero,Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus ,54-68)

 

5.       Neron (Nero,Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus ,54-68)

·         Claudius’tan sonra Roma tahtına çıkan Nero, 37 ‘de doğmuştu. Lucius Domitius ile genç Agrippina’nın oğlu olan Nero, imparator ilân edildiğinde henüz 17 yaşında olduğundan devletin yönetimini annesi Agrippina üstlendi.

Neron

·         Stoacı filozof Seneca’nın da Nero’nun eğitiminde etkisi vardır. Nero, Augustus’un politikasına sadık kalacağına ve Senatus’u daha etkin kılacağına söz vermişti. Yaptığı ilk işlerden biri, imparator seçilmesinin anısına, praetor muhafızlarına yüklü miktarda para vermek oldu (donativum)\ bu uygulama neredeyse bir gelenek haline gelmişti.

Lucius Annaeus Seneca, Romalı düşünür ve siyaset adamı MÖ4-65

·         Gerçekte Roma tahtının asıl vârisi Claudius’un üvey oğlu Nero değil, öz oğlu Britannicus olması gerekiyordu. Ancak, Claudius’un eşi Agrippina’nın türlü entrikalarla yaşça küçük olan Claudius’un öz oğlu Britannicus’u ikinci plana iterek, kendi oğlu Nero’yu imparatorluğa hazırlaması onun başarısıdır. Yine de Britannicus yaşıyordu ve taht için bir tehdit idi. Nitekim bir süre sonra Britannicus bir akşam yemeği sırasında zehirlenerek öldürüldü (55).

Britannicus, Roma impatorluk tahtına hakkı olduğu halde bunu üvey kardeşi Neron'a kaptırır.

·         Nero, annesinden de çekinmekle beraber onun devlet yönetimine karışmasını da istemiyordu. Bu nedenle annesi Agrippina’yı çevresinden uzaklaştırdı; Seneca ile Praetor Praefectus'u Burrus devlet idaresinde ön plana çıktılar. Nero, kendini daha pasif işlere ve biraz da eğlenceye verdi. Ancak Seneca ve Burrus sayesinde devlet ve toplum düzeni açısından bazı önemli adımlar atıldı. Bunlar arasında kamu düzeninin sağlanması, kalpazanlıkla mücadele, hâzinenin ıslahı, gladyatör gösterileri için valilerin halktan para toplamalarının yasaklanması, dolaylı vergilerin tüm imparatorlukta kaldırılması ve doğrudan vergilerin artırılması bulunmaktadır.

Sextus Afrianus Burrus(MS 1- MS 62) Neron'un danışmanı

·         Nero, annesi Agrippina’nın kendisi için bir tehdit olduğunun farkındaydı; nitekim Nero’nun yakınındaki kadınlar da (özellikle sevgilisi Poppaea Sabina) imparatoru annesine karşı kışkırtıyorlardı. Nero, annesinin öldürülmesinin zamanı geldiğini düşünüyordu. Minerva festivali (59 yılı) sırasında Nero, annesi Agrippina’yı Baiae’da bir akşam yemeğine davet etti. Yapılan plana göre, yemek sonrası evine döneceği gemi yarıyolda batacak şekilde inşa edilmişti. Nitekim öyle de oldu; ancak Agrippina yüzerek sağ salim villasına ulaşmayı başardı. Suikast istenildiği şekilde gerçekleşmeyince, Nero’nun adamları villasına giderek onu öldürdü. Ancak bu davranış halk arasında hiç de hoş karşılanmadı; Nero anne katili olarak kötü bir üne sahip oldu.

·         Agrippina’nın öldürülmesine en çok sevinenlerden biri de Marcus Otho’nun eşi Poppaea Sabina idi. Ancak beraberlikleri için diğer bir engel de Nero’nun karısı Octavia idi. Bu kez Nero’yu ona karşı kışkırttı ve boşanmalarını sağladı. Bu arada Nero da Poppaea’nın kocasını Lusitania valiliğine atayarak onu karısından uzaklaştırmıştı. Böylece çift daha rahat hareket etme imkânı elde eder ve bir süre sonra da evlendiler ( 62).

Poppaea Sabina, Nero'nun ikinci karısı

·          İki yıl sonra,  64’te, Roma’da büyük bir yangın oldu. Kentin merkezinin büyük bir kısmı ile sarayın bulunduğu Palatinus Tepesi yangından büyük zarar gördü. Yangın çıktığında Nero, Antium’da bulunuyordu. Hemen Roma’ya döndü ve yangının söndürülmesi için büyük çaba sarfetti. Ancak, halk arasında çıkan bir söylentiye göre, kendisi için inşa ettireceği meşhur Altın Ev’e (Domus Aurea) yer açmak için yangını bizzat imparator çıkartmıştı. Domus Aurea’nın da açılışı yapıldı. Nero, yangından Hıristiyanları sorumlu tuttu ve Hıristiyanlar çok büyük işkencelere mâruz kalarak öldürüldüler. İmparatorun kendini eğlenceye vermesi ve iyi bir yönetim gösterememesine Roma’da çıkan yangın da eklenince artık Nero’dan kurtulma zamanının geldiğine inanıldı. Ancak Nero kendisine yönelik suikast girişimlerinden (en önemlilerinden biri Piso’nunki idi) kurtuldu ve suikasti tertipleyenler öldürüldü.

Müzisyen olmayı düşünürken imparator olan Nero, yangın esnasında lir çaldığı görülünce yangının onun tarafından çıkarıldığı söylentisi yayılır

·         Nero zamanında bazı askeri başarılar da elde edildi. Romalı komutan Corbula, Parthlar ve Armenialılara karşı başarılı bir sefer yaptı ( 55- 63).

·          Britannia’da Boudicca’nın liderliğindeki Britonların isyanı bastırıldı (61). Nero, hayranlık duyduğu Yunanistan’a bir gezi düzenlemiş ve oradayken bazı festivallere katılmıştı ( 66-67).  Bu sırada Iudaia’da Yahudiler isyan etti ve isyan uzun sürdü. Yunanistan’dan dönüşünde Gallia Lugdunensis valisi lulius Vindex’in ayaklanmasıyla karşı karşıya kaldı (68). Hispania Tarraconensis valisi Servius Sulpicius Galba da Vindex’e destek verdi. Etrafındakilerin de kendisini terk etmesiyle yalnız kalan Nero’ya son darbe Senatus’tan geldi. Senatus, kendisini istemediğini açıkça ortaya koydu ve Nero’yu vatan haini ilân etti. Tüm umutlarını yitirmiş olan Nero, boğazını kesmek suretiyle henüz 30 yaşındayken hayatına son verdi . Nero ile birlikte Iulius-Claudius sülalesinin tahttaki iktidarı da bitti.

İspanya'nın bazı kısımları

ROMA TARİHİ -36 Claudius (Tiberius Claudius Nero Germanicus,41-54)

4.       Claudius (Tiberius Claudius Nero Germanicus,41-54)

·         Caligula’nın öldürülmesi, Roma tahtına kimin geçeceği sorusunu bir an için yanıtsız bırakmıştı. Bir yandan principatus’tan cumhuriyet idaresine dönülmesi tartışılırken öte yandan praetor’lar lulius-Claudius sülalesine mensup bir kişiyi tahta geçirmenin yollarını arıyorlardı. Ancak bu kaos çok geçmeden aşıldı. Sarayda bir yerlere gizlenmiş olan Caligula’nın amcası Claudius  praetor muhafızları tarafından görüldü ve doğruca praetor(muhafız birliği)’ların kampına götürülerek aynı gün imparator ilân edildi.

Tiberius Claudius Nero Germanicus

·         50 yaşında Roma tahtına çıkan Claudius, imparatorluğunu borçlu olduğu praetor’ların herbirine 15.000 sestertius bağışladı. Nero Drusus ile Genç Antonia’nın çocuğu olan Claudius. 10’da Lugdunum’da (Lyon) doğmuştu. Sağlıklı bir fiziksel görünümü olmadığı gibi toplum içinde rahat hareket edemeyen, içe kapanık bir ruh yapısı vardı; konuşma sırasındaki peltekliği anlaşılmasını zorlaştırıyordu. Bütün bunlar onun halkın içine yeterince çıkmasına engel oldu. Yine de yeğeni Caligula 37’de onu senatör ve consul yapmıştı.

Cassius Chaerea; Caligula, karısı ve kızını öldüren Romalı askerdir.

·         Claudius’un yaptığı ilk işlerden biri, yeğeni Caligula’nın katillerini cezalandırmak oldu. Suikastin lideri Praetor Praefectus'u Cassius Chaerea ve onunla beraber hareket eden bazı kişiler öldürüldü. Claudius, aynı akıbete uğramamak için önlemler almayı da ihmal etmedi. Hatta, Caligula’nın zehir deposunu bile yok etti. Yine de bazı suikast girişimleri oldu; ancak sıkı önlemler alındığı için bu suikast girişimleri etkisiz hale getirildi.

sestertius, antik Roma sikkesi

·         Claudius, oldukça iyi bir iç ve dış politika izledi. Onun zamanında Mauretania (42), Britannia (43), Lykia (43), Iudaea (44), Trakya (46), eyalet haline getirilerek Roma topraklarına katıldı. Claudius, yoğun bayındırlık faaliyetlerine imza attı: Fucinus Gölü’nün kurutulması, su kemerleri, yollar ve Ostia Limanı’nın inşası gibi.

Claudius döneminde eyalet yapılan yerler

·         Dört evlilik yapan Claudius’un üçüncü karısı Messalina entrikaları sayesinde kötü bir üne sahip oldu. Claudius’un Messalina’dan bir oğlu oldu. Messalina kıskanç biriydi. İktidardaki pozisyonlarını sağlam tutabilmek adına yakın çevresindekileri öldürtmekte hiç sakınca görmedi. Evli olmasına rağmen sevgilileri de eksik olmuyordu. Claudius’un bütün bu olanlardan ya haberi yoktu ya da görmezden geliyordu. Ancak,  48 yılı Ekimi’nde, kocası Ostia’da bulunduğu bir sırada, Messalina’nın, sevgilisi Gaius Silius ile gizlice evlenmesi bardağı taşıran son damla oldu. Bedelinin ne olacağını bile bile, böyle bir davranışta bulunması anlaşılır bir durum değildi. Bunun, Messalina’nın da içinde bulunduğu bir darbe girişimi olabileceğini düşünenler de vardır. Ancak, Claudius’un yakın dostu Narcissus sayesinde Messalina ve sevgilisi Silius öldürüldüler.

Valeria Messalina ve oğlu Britannicus

·         Birkaç ay sonra Claudius yeğeni Agrippina ile evlendi (49). Agrippina’nın önceki evliliğinden Domitius Ahenobarbus adlı bir oğlu vardı; bu çocuk sonradan Nero Claudius Caesar Germanicus adını almış ve kısaca Nero olarak tanınmıştır. Agrippina, kocası Claudius’u kendi oğlunu manevi oğlu olarak kabul etmesi için ikna etti.  51 yılında Nero’ya Princeps Iuventutis Gençlerin Lideri / Gençler Arasında Birinci unvanı verilerek Roma tahtının meşru vârisi olduğu ilân edildi. İki yıl sonra da Claudius’un kızı Octavia ile evlendiğinde veliahtlığı daha da güçlenmiş oldu ( 53). Bir süre sonra, artık kendi oğlunun Roma tahtına geçmeye hazır olduğunu gören Agrippina, mantar yemeğine koyduğu zehirle kocası Claudius’u öldürdü ( 54). Claudius öldüğünde 64 yaşındaydı.

Büyük Augustus'un çocuğunun torunu ve Neron'un annesi Agrippina  

ROMA TARİHİ -35 Caligula (Gaius Iulius Caesar Germanicus, 37-41)

 

3.       Caligula (Gaius Iulius Caesar Germanicus, 37-41)

·         Germanicus ile Büyük Agrippina’nın üçüncü çocukları olan Caligula’nın asıl adı Gaius Iulius Caesar Germanicus idi. Caligula’nın bebekliği ve çocukluğu babasıyla birlikte Ren bölgesindeki askeri kamplarda veya ordugâhlarda geçmişti. Bu kamplarda, askerlerin giydiği caligae denen çizmeleri, henüz 3-4 yaşında bir çocukken ayağına giydiğinden kendisine caligula (küçük çizme) lâkabı takılmıştı. Ancak, imparator olduktan sonra her zaman resmi adını, yani Gaius Caesar’ı kullanmıştır. Ancak, günümüzde Caligula olarak tanınmaktadır.

Büyük/Yaşlı Agrippa MÖ 14- MS 33

caligae  (küçük çizme)

·         Önceki imparator Tiberius, Capri Adası’na çekildiğinde Caligula ile Tiberius Gemellus’u ortak vâris tayin etmişti. Ancak, Tiberius öldüğünde Gemellus’un 18, Caligula’nın 25 yaşında olması, tahta en yakın adayın Caligula olduğunun işaretiydi. Nitekim, praetor praefectus(üst düzey askeri ve sivil görevli)’u Macro’nun da desteğiyle Caligula, Senatus tarafından princeps yani imparator ilân edildi. Caligula, annesi ve kardeşinin cesedinin küllerini Roma’ya getirip Augustus Mausoleum’una koydurdu. Bazı aile dostlarına ve büyükannesi Antonia’ya onursal unvanlar verdirdi. Kendisine destek olan praetor’ları ödüllendirdi.

Caligula, hastalandıktan sonra paranoyak şekilde şüpheci olur

·         Caligula’nın hastalığı ve davranışları: Caligula imparator olduktan birkaç ay sonra Caligula ağır bir hastalık geçirir. Onu tanıyanların yazdıklarına göre iyileştikten sonra farklı bir karaktere bürünmüştü. Hastalığın zihinsel ve sinirsel bir iz bıraktığı düşünülüyordu. Kendisini sürekli tehlike altında hissediyor; öldürüleceğinden korkuyordu. Bu duygu ve düşüncelerle, çevresinde tehlike olarak gördüğü kişileri birer birer öldürttü. Kardeşi Gemellus ve Praetor Praefectus’u Macro da öldürüldüler. Arenalarda kanlı gladyatör ve vahşi hayvan gösterileri sıkça düzenlenmeye başlandı. Caligula, Senatus’u ve senatörleri de küçümsüyor, kendisini her şeyin üstünde görüyordu; artık hissedilir bir megalomani tüm benliğini kaplamıştı. Yaptığı icraatların hiçbir makul tarafı bulunmuyordu. Birçok muhalifi oldu. Kendisine suikast tertipleyen Lepidus ve taraftarları da feci şekilde öldürüldü.

·         Caligula’ya ait en ilginç öykülerden biri de “Incitatus” adlı yarış atma ilişkin olandı. Caligula bu ata o kadar önem veriyordu ki koşum takımlarında en değerli mücevherler ve ipek kumaş kullanılıyordu. İmparator, vereceği ziyafet için misafirleri onun adına davet ediyor ve atla beraber yemek yeniyordu. Yemi altın kapta sunuluyor ve hiçbir lüksten kaçınılmıyordu. Caligula’nın bu çok sevdiği atını consul yapacağı bile söyleniyordu.

Incitatus adlı atı Caligula'nın consul yaptığı söylentisi de vardır.

·         Napoli körfezinde Baiae’den Puteoli’ye uzanan ve gemilerin yan yana dizilmesiyle oluşturulan bir köprü bile inşa ettirdi ve bir at arabası üzerinde olanca hızıyla bir uçtan öteki uca geçti. İsrafın sonu gelmiyordu; öyle ki, Tiberius’un hâzinede bıraktığı büyük miktarda paradan eser kalmamıştı.

·         Bazı yazarlara göre Caligula 39’da Germania ve Gallia’ya sefer yaptı; hatta Britannia’yı istila etmek istedi. Ancak, bu seferine ve özellikle Britannia’yı istilasına ilişkin, askerlerine Manş’ta istiridye kabukları toplamalarını emretmesi dışında bilgiler belli değildir. 

Germania(Sarı renk,Almanya) ve Gallia(Kırmızı renk, Fransa)ve  Britannia(Yeşil renk, Britanya/İngiltere) 

     ·  Caligula MS 40’ta Roma’ya döndü. İmparatora karşı olanlar onu yok etmek için zaman kolluyordu. Nitekim, 24 Ocak 41’de, Praetor Praefectus’u Cassius Chaerea’nın başını çektiği bir grup, imparatora suikast düzenledi. Bir tören dönüşü, Palatinus Tepesi’ndeki sarayın altında yer alan bir koridordan geçerken, karısı ve kızıyla birlikte saldırıya uğrayarak feci şekilde öldürüldü. Caligula, bazılarına göre, Roma halkına yaptığı kötülüklerin bedelini ödemişti.

     ·     Popüler tarihte Caligula, Caligula İtalyan yönetmen Tinto Brass tarafından 1979 yılında çekilmiş bir sinema filmidir. Bu filmde çok fazla derecede şiddet ve cinsellik (pornografi derecesinde) içerdiğinden +18 yaşından büyük olanların izlemesi önerilmektedir.

     ·    Ne yarar insan dünyaları kazansa kendi ruhunu kaybettikten sonra

                                                                                       W. Shakespeare

  

ROMA TARİHİ -34 /Tiberius (14-37)

 

2.       Tiberius (14-37)

·         Tiberius Claudius Nero ile Livia Drusilla’nın oğlu olan Tiberius, 42’de Roma’da doğdu. Augustus’un üçüncü eşi Livia’nın önceki eşinden olan çocuğu idi; yani Augustus’un üvey oğluydu. Tiberius, Augustus tarafından gönülsüzce Roma tahtının vârisi yapılmıştı. Böylece, Caesar ve Augustus’la devam eden Iulius (Julius) soyu, iktidarı Claudius soyuna bırakmış oluyordu. Bu nedenledir ki, Iulius ailesi ile Claudius ailesi Iulius-Claudius sülalesi adı altında tek bir sülale olarak anılmaktadır.

Iulius-Claudius ailesine mensup ikinci, üçüncü, dördüncü ve beşinci imparatorlar

·         Augustus, Roma tahtına geçecek kişinin Iulius soyundan olmasını istiyordu. Karısı Livia’nın önceki kocasından olan iki erkek çocuğunu (Tiberius ve Drusus) kendisine vâris göstermek istemiyordu. Bu nedenle yakın dostu Agrippa’yı karısından ayırarak kızı lulia ile evlendirdi. Bu evlilikten üç erkek, iki de kız çocuk dünyaya geldi. Augustus, çocuklardan ikisini, Gaius ve Lucius’u evlat edindi. MÖ 12’de Agrippa’nın ölmesi üzerine Augustus, bu kez karısı Livia’nın oğlu Tiberius’u karısından ayırarak, kızı lulia ile evlendirdi. Augustus’un amacının Gaius ve Lucius’un tahtın vârisleri olarak korunması olduğuna ve hamilik için de kendisinin düşünülmüş olduğuna inanan Tiberius, Rhodos’a çekilerek siyasetten uzaklaştı. Ancak Lucius ve Gaius’un zamansız ölümleri Augustus’u tekrar Tiberius’a yönlendirdi. On yıllığına tribunica potestas yetkisi verilen Tiberius böylece tahtın tek vârisi oldu. Augustus’un 76 yaşında ölümüyle de Roma tahtına geçti.

Marcus Vipsanius Agrippa (Romalı komutan ve siyasetçi, MÖ 63-MÖ12)

·         İktidarı boyunca Augustus’un politikasını sürdürmeye çalışan Tiberius gerçekte askeri deneyimi olan biriydi. Augustus zamanında pek çok askeri sefere katılmış, başarılar elde etmişti. Cantabria, Pannonia, Germania ve Illyricum’da savaşmış, doğuda Parthlarla yapılan savaş ve yürütülen diplomasi sonucu, 33 yıl önce Karrhai’da (Harran) Crassus’un Parthlar tarafından yenilgiye uğratılması sonucu kaybedilen sancakların geri alınması zaferinde bizzat bulunmuştu. Augustus’un ölümünden sonra tahta geçen Tiberius’un ilk işi Senatus’tan Augustus’un tanrılaştırılması (divus) kararını çıkartmak oldu.

Roma'nın sınırları

·         Augustus’un ölüm haberini alan Pannonia ve Ren bölgesindeki lejyonlar kıpırdanmaya başladılar; bunlar ayrıca ücretlerinde bir artış beklentisi içindeydiler. Tiberius, Pannonia’ya oğlu Drusus’u, Ren bölgesine (Aşağı Germania) evlatlık edindiği yeğeni Germanicus’u gönderdi. Drusus, Pannonia’daki karışıklığın üstesinden geldi; Germanicus ise Ren bölgesindeki ayaklanmayı güçlükle bastırdı ve daha sonra bölgede kalarak Germanlara karşı seferler gerçekleştirdi (MS 14-16). Ancak, Tiberius, Germanicus’tan pahalıya mal olan bu seferleri kesmesini istedi ve onu geri çağırdı. 26 Mayıs 17’de büyük bir zafer alayı eşliğinde Roma’ya giren Germanicus, ertesi yıl Tiberius ile consul’lügü paylaştı. Bu, ileride Roma tahtına geçmesine yönelik önemli bir işaretti. Bu arada Doğu’da da karışıklıklar vardı ve bu karışıklıkların üstesinden gelinmesi gerekiyordu. Germanicus büyük yetkilerle bu sefer Doğu’ya gönderildi. Kappadokia ve Kommagene eyalet yapıldı (M.S. 17); Kilikia ise Syria Eyaleti ile birleştirildi. Her şeyin düzgün gittiği bir anda, kısa süre önce atanmış olan Syria valisi Gnaeus Piso ile aralarında (Germanicus’un Mısır’a gitmesi yüzünden) ciddi bir anlaşmazlık çıktı; çünkü, imparatorun izni olmadan Mısır’a gitmek mümkün değildi. Ancak, Germanicus 10 Ekim 19’da, Antiokheia’da (Antakya) öldü; rivayete göre Piso tarafından zehirletilmişti. 

Kommagene krallığı sınırları

·     Piso, kendisini savunması için mahkemeye çağrıldı ve baskılara dayanamayarak intihar etti. Germanicus’un ölümü Roma tahtı için gözlerin Drusus’a çevrilmesine neden oldu. Ancak Germanicus’un ölümünden birkaç yıl sonra o da Roma’da öldü (14 Eylül 23). Drusus’un, kendi karısı Livilla ve sevgilisi Seianus tarafından zehirlenerek öldürüldüğü sekiz yıl sonra ortaya çıktı. Nitekim Seianus, Roma tahtına geçmek için türlü entrikalarla Tıberius’un ailesini ve yakınlarını onun çevresinden uzaklaştırdı. İmparatora, en büyük tehlikenin Germanicus’un dul karısı Agrippina (Büyük) ve çocukları Nero Caesar ile Drusus Caesar olduğu fikrini aşılıyordu. Tiberius, Agrippina ve Nero Caesar’ı tutuklatarak adalara sürgüne gönderdi. Drusus Caesar ise Roma’da hapishaneye kondu. Tiberius’un Roma’daki siyasal entrikalardan huzursuz olduğu için Capri adasına çekilmesiyle Praetor Praefectus’u Seianus’un Roma’daki gücü daha da artmıştı. Hatta, Seianus, M.S. 31 yılı consul’lugünü Tiberius ile paylaştı. Ancak, Seianus’un entrikaları Germanicus’un annesi Antonia’nın Tiberius’a gönderdiği uyarı mektubuyla bozuldu. Tiberius, önce Seianus’u praetor praejectus'luğundan alarak bu görevi yakın dostu Macro’ya verdi. Böylece, Seianus’un gücü kırılmış oldu. Tiberius, daha sonra Seianus’a olan güvensizliğini ve kuşkusunu dile getiren mektubu Senatus'tz okuttu. Seianus hemen tutuklandı ve daha Tiberius’un emri gelmeden öldürüldü ( 31); cesedi caddelerde sürüklenerek halk tarafından parçalandı ve Tiber Nehri’ne atıldı. Seianus’un ailesi, yakınları ve yandaşları da aynı akıbete uğradı. Bu arada hapiste olan Agrippina, Nero Caesar ve Drusus Caesar da birkaç yıl içinde öldü; geride sadece Germanicus ve Agrippina’nın en küçük oğullan Gaius (Caligula) kaldı.

Caligula

·         Tiberius son yıllarını Capri Adası’nda geçirmiş devlet işleriyle yoğun olarak ilgilenememişti; başlangıçtaki ılımlı yönetimi sonradan katılaşmıştı. Kendisinden sonra tahta kimin geçeceği hâlâ meçhuldü. İki aday vardı: Germanicus’un hayattaki tek oğlu Gaius (Caligula) ve torunu Tiberius Gemellus. Nitekim, 75 yaş civarında olan Tiberius her ikisini de meşru mirasçısı olarak ilân etti. Ancak, tahtın vârisi olarak o sırada 20 yaşlarında bulunan Gaius (Caligula) görülüyordu; Tiberius Gemellus ise o sırada 10 yaşlarında bir çocuktu. Tiberius M.S. 16 Mart 37’de Misenum’daki villasında 78 yaşında öldü.

ROMA TARİHİ -33 /Roma İmparatorluk Dönemi (MÖ 27- MS 395)/A) Principatus Dönem (MÖ 27- MS 284)/lulius-Claudius hanedanı (MÖ 27-MS 68)/ Augustus(MÖ 27-MS 14)

 

Roma İmparatorluk Dönemi (MÖ 27- MS 395)

A)      Principatus Dönem (MÖ 27- MS 284)

lulius-Claudius hanedanı (MÖ 27-MS 68)

1.       Gaius Julius Caesar Octavius (Augustus, MÖ 27- MS 14)

2.       Tiberius Claudius Nero (14- 37)

3.       Gaius Julius Caesar Augustus Germenicus (Caligula, 37-41)

4.       Tiberius Claudius Caesar Augustus Germenicus (41-54)

5.       Neron Claudius Caesar Augustus Germenicus ( 54-68)

((Not: Altı çizilen adlar, bilinen imparator adlarıdır.))

1.       Augustus(MÖ 27-MS 14)

·         Augustus’un imparator olmadan önceki adı Gaius Octavius idi. Iulius Caesar’ın yeğeni ve yasal mirasçısıdır.

 Gaius Julius Caesar Octavius

·         Octavius (Octavianus), Marcus Antonius ile Mısır’daki Ptolemaios Krallıgı’nın kraliçesi VII. Kleopatra’yı Yunanistan’ın batısındaki Actium deniz savaşında kaçmaya zorlamış (MÖ 31) ve nihayette Mısır’a kaçan Marcus Antonius ve VII. Cleopatra’yı izleyerek onları kesin yenilgiye uğratır(MÖ.30).

·         Actium zaferi ile Octavianus, Roma dünyasının ve Akdeniz’in lideri olmuştu. Bu zafer anısına antik Roma’nın Palatinus temesinde Apollon tapınağı yaptırmıştır. Senatus, Mısır’dan Roma’ya dönen Octavianus’a MÖ 27’de tüm askeri gücün lideri anlamına gelen başkomutan (imperator) unvanıyla birlikte “augustus” (kutsal) unvanı da verdi. Bu unvan kendisiyle öylesine bütünleşti ki adeta onun adı oldu.

II. Triumvir'lik kurucuları

·         Augustus adı sonraki Roma imparatorları tarafından da unvan olarak kullanıldı. Augustus, askeri birliklerin bulunduğu eyaletlerin (Ispanya, Gallia, Syria, Cilicia, Kıbrıs) idaresini kendi üzerine aldı; diğerleri Senatus’un idaresinde kaldı. İmparatora bağlı eyaletlerin başında kendisinin atadığı legatus’lar (legati augusti veya legatus augusti propraetore) bulunurken, Senatus’a bağlı eyaletlerin başında proconsul'ler (valiler) vardı. Bu arada Roma takviminin altıncı ayı olan Soctilis’in adı da Augustus (Ağustos) olarak, değiştirildi.

Augustus dönemi Roma 

·         Augustus’un Roma’nın en büyük ve tek lideri olarak kabul edilip onurlandınlmasıyla, evinin kapısı iki defne dalı ile meşe yapraklarından yapılmış bir çelenk (corona civica) ile süslendi; üzerinde imparatorun dört önemli erdeminin yani virtus (cesaret), clementia (merhamet), iustitia (adalet) ve pietas (dindarlık) sözcüklerinin kazınarak yazılmış olduğu altın bir kalkan da (clipeus virtutis) Curia’ya (Senatus) ithaf edildi.

·          Senatus’un Octavianus’u büyük yetki ve onursal payelerle donatmış olmasına rağmen, Octavianus kendisini “birinci yurttaş” (princeps) olarak kabul ediyordu. Diğer bir deyişle “eşitler arasında birinciydi” (primus irıter pares).

·         Augustus’a, M.Ö. 23’te tribunicia potestas (tribunus’luk yetkisi ve ayrıca veto hakkı da) ve imperium maius proconsulare (Senatus eyaletlerinin idaresine müdahale edebilme) yetkisi, MÖ 12’de Pontifex Maximus (Devlet Dininin Lideri), M.Ö. 2’de de Pater Patriae (Vatanın Babası) unvanlan verildi. Böylece Augustus ile birlikte, Principatus (princeps'ten) dönemi başlamış oluyordu. Bu dönem, Dominatus olarak adlandırılan yeni idare şeklinin başlayacağı Diocletianus’a kadar bu şekilde devam etmiştir.

·         Augustus MÖ 27 yılı yazında Roma’dan ayrılarak yaklaşık olarak bugünkü Fransa ve Belçika topraklarına denk düşen Gallia’ya (Galya) ve ardından da Flispania’ya (İspanya) gitti. Buralarda bulunduğu sırada bazı düzenlemeler yaptı, isyan eden kabileleri boyunduruk altına aldı; MÖ 24 yılı başında Roma’ya döndü.

·         Augustus zamanındaki diğer bazı önemli olaylar arasında; Arabia’nın Roma’ya bağlanması (MÖ 24), Galatia kralı Amyntas’ın öldürülmesi üzerine Galatia’nın Roma eyaleti yapılması (M.Ö. 25), Bosporos Krallıgı’nm Roma’ya bağlı vasal krallık yapılması (MÖ 14), Varus komutasındaki Roma birliğinin Teutoburg Ormanı’nda Germanlarca pusuya düşürülüp yok edilmesi (M.Ö. 9), Trakya’da vasal bir krallık kurulması, Syria (Suriye) ve Iudaia’nın (Eski Filistin’in güneyi) Roma eyaleti olmasını sayabiliriz.

Arabia'nın konumu

·         Augustus zamanında Senatus’un itibarı arttı; ancak üye sayısı giderek azaltıldı. Senatör olabilmek için 1 milyon sestertius’luk bir servete sahip olmak gerekiyordu. Atlı sınıfı üyelerinden yararlanma kapsamı genişletildi; atlıların prestiji arttı. Ancak meclis, varlığını korumasına rağmen, eski gücünü kaybetmişti; güç artık imparatora geçmişti. Augustus dönemi bir barış dönemi olduğundan ve iç savaşlar artık geride kalmış bulunduğundan, orduya eskisi kadar gerek duyulmuyordu. Bu yüzden askerlerin sayısında indirime gidildi; bir bölümü emekliye sevk edilerek kendilerine toprak verildi, maaş bağlandı. Augustus, ayrıca, kendisine bağlı İmparatorluk Hassa Alayı ile Şahsi Muhafız Birliği ve bir de İtfaiye Alayı kurdu.

·         Augustus’un çocuğu olmadığından kendisinden sonra Roma tahtına geçecek kişinin kim olacağı bir sorun olmuştu. Önceleri tahta geçecek kişinin kendisinin de mensup olduğu Iulius soyundan olmasını istiyordu. Üçüncü evliliğinde, karısı Livia’nın önceki kocasından olan iki erkek çocuğu (Tiberius ve Drusus) kendisine vâris göstermek istemiyordu. Onların yerine kız kardeşi Octavia’nın oğlu Marcellus’u vâris olarak seçti ve onu kızı Iulia ile evlendirdi. M.O. 23’te Augustus ciddi olarak hastalanıp öleceğini düşündüğünde iktidar yüzüğünü Marcellus’a değil fakat en yakın dostu Agrippa’ya verdi. Bu da Augustus’un Marcellus’u istemediğini gösteriyordu. Marcellus’un bir süre sonra ölmesi üzerine, Augustus Agrippa’yı karısından ayırarak kızı Iulia ile evlendirdi. Agrippa ve Iulia’nın üç erkek, iki de kız çocukları oldu. Augustus en büyük iki erkek çocuğu, Gaius ve Lucius’u evlat edindi. M.Ö. 12’de Agrippa öldü. Augustus, karısı Livia’nın oğlu Tiberius’u karısından ayırarak, dul kalan kızı Iulia ile evlendirdi. Böylece Tiberius, bir anlamda Gaius ve Lucius’un hamisi oluyordu. Taht entrikalarından rahatsız olan Tiberius, siyasi yaşamdan ayrılarak Rhodos’a çekildi. Ancak bir süre sonra Lucius ve Gaius’un iki yıl arayla ölmeleri üzerine Augustus, Tiberius’u evlat edinerek ona 10 yıllığına tribunica potestas yetkisi verdirdi (MS 4).

Tiberius, ilk imparatorun evladı ilan edildi.

·         Böylece karısı Livia’nın önceki evliliğinden olan üvey oğlu Tiberius, Roma tahtının en güçlü vârisi oldu. Bu sırada 70 yaşma yaklaşan Augustus artık devlet işlerinde fazla yer almamaya başladı. İktidarı zamanında yaptığı başarılı icraatları kaleme aldı (Res Gestae); tunç direklere yazılı olan bu icraat yazıtı kendisi için yaptırdığı mausoleum’un girişine konuldu. Bir kopyası da Ankara’daki Roma-Augustus Tapınağı duvarında yer almaktadır. Augustus, imparatorluk topraklarını kontrol altında tutabilmek ve emekli olan askerlere (veterani) toprak verebilmek için, Cumhuriyet Dönemi’nde olduğu gibi, imparatorluğun çeşitli bölgelerinde koloniler kurmuştur. Augustus döneminde (ve bir kısmı Augustus öncesinde) Anadolu’da kurulan bazı kolonileri şöyle sıralayabiliriz: Pisidia’da: Colonia Caesarea (Antiochia), Colonia Iulia Augusta Olbesena (Olbasa); Colonia Iulia Augusta Comama (Comamenorum); Colonia Iulia Augusta Felix Cremna (Cremnensium); Colonia Iulia Augusta Parlais. Lykaonia’da: Colonia Iulia Felix Gemina (Lystra) G alatia’da: Colonia Iulia Augusta Felix Germenorum (Germe) Kilikia’da: Colonia Iulia Augusta Felix Ninica Troas’ta:Colonia Augusta Troadensim (Alexandria Troas). Mysia’da: Colonia Gemella Iulia Pariana (Parium) Biihynia'da: Colonia Iulia Concordia Apamea (Apamea - Myrlea)

Roma'nın Anadolu eyaletleri

·         Augustus,  14 yılında Tiberius ile birlikte Roma’dan ayrılarak Beneventum’a doğru yola çıktı; ancak Capri Adası’na yaklaştıklarında hastalandı ve 19 Ağustos 14’te, 76 yaşında, Campania’daki Nola’da hayata veda etti. Cesedi Roma’ya getirildi ve Campus Martius’ta görkemli bir cenaze töreni düzenlendi. Yakılan cesedin külleri yakındaki büyük mausoleum’a (mozoleye) konuldu.

Antonius ve Augustus adına bastırılan sikkeler