ROMA TARİHİ -90- Magnus Magnentius (350-353)

 

Magnus Magnentius (350-353)

·         303’te Ambianum’da (Amiens, Fransa’nın kuzeyinde bir şehir) doğmuştu.

·         Constantinus Hanedanı üyesi değildir.

Bir sikke üzerinde Magnentius

·          Konstantin Hanedanından  Nepotianus'un (Flavius Iulius Popilius Nepotianus Constantinus, imparator olmak için isyan eden hanedan mensubu) kısa ömürlü isyanı, Magnentius'un imparator olarak hanedanın diğer üyelerine karşı durumunu güçlendirdi. Magnentius lejyon komutanlığına kadar yükseldi.

·         Askerleri tarafından Augustodunum’da (Fransa’da yer alan antik yerleşim yeri) askerler tarafından augustus 350’de ilân edildi. Magnentius bir süre sonra Constans’ı da Gallia’nın güneyinde yakalatarak öldürttü.

337-350 arası Roma imparatoru Constans

·         Magnentius halktan ve askerlerden giderek daha fazla destek görmeye başladı. Bu sırada Tuna bölgesinde Vetranio adlı komutan isyan ederek kendisini imparator ilân etti ve II. Constantius’un desteğini istedi.

·         Magnentius da Constantius’tan kendi augustus’lugunu tanımasını bekliyordu. Vetranio’nun kuvvetleriyle birleşen Constantius, Magnentius’un üzerine yürüdü; ancak Magnentius’un güçlü ordusu karşısında II. Constantius ( 337-361) yenilse de Mursa Major Savaşı’nda Magnentius’un ordusunu 351’de mağlup eder. Magnentius, tekrar güçlenmek için mücadele etmeye çalıştıysa da başarılı olmaz.

 II. Constantius

ROMA TARİHİ -89- Constantius (Flavius Julius Constantius 337-361)

·         Constantius (Flavius Julius Constantius 337-361)

 

(Flavius Julius Constantius 337-361)

·         Constans, II. Constantinus’u yenilgiye uğrattıktan sonra Franklan yenilgiye uğratarak Tuna ve Ren bölgelerinde egemenliğini sağladı.  350’de Magnentius adlı bir subay isyan ederek Augustodunum’da kendisini augustus ilân etti. Constans kaçtıysa da bir süre sonra Gallia’nın güneyinde, İspanya sınırına yakın bir yerde yakalandı ve öldürüldü.

Magnentius (350-353 arası imparator)

·         Büyük Constantinus ile Fausta’nın oğlu olan II. Constantius,  324’te caesar unvanı alır. Babalarının ölümünden birkaç ay sonra diğer kardeşleriyle beraber augustus unvanını 337’de alırKardeşlerin toprak paylaşımı ile  II. Constantius’un payına Küçük Asya ve Mısır, yani Roma’nın doğusu düşer. Constans’ı öldüren Magnentius’un gücü artsa da Constantius, 351’de Aşağı Pannonia’da Musra mevkiinde Magnentius’un ordusunu bozguna uğratır.

 

·         Sasani Kralı II. Şapur (309-379)  Roma ile yaptığı anlaşmayı bozarak Dogu’daki Roma topraklarına saldırınca Constantius 353-358 yılları arasındaki beş yılı Doğu’da geçirdi. Ayrıca, kuzeni Gallus(Flavius Claudius Constantius Gallus)’u caesar olarak atadı ve Doğu’daki isyanları bastırması için onu Antiokheia’ya gönderdi. Gallus’un halka kötü davranması üzerine  354’te öldürttü. Bu arada Constantius, Iulianus’a caesar unvanı vererek Gallia’da 355’te görevlendirse de Iulianus Paris’te isyan etti. II. Constantius isyanı bastırmak üzere yola çıkmak üzereyken ki Kilikia’da Tarsos’ta 361’de öldü.

Sasani hükümdarı Şapur

ROMA TARİHİ -88- Constans (Flavius Julius Constans, 337-350)

·         Constans (Flavius Julius Constans,  337-350)

·         Constans, Büyük Constantinus’un ikinci karısı Fausta’dan doğma oğludur. Babasının ölümünden sonra diğer kardeşleriyle birlikte o da augustus unvanını 337’de aldı. Ertesi yıl Pannonia(Roma eyaleti)’da bir yerde veya Dacia(Roma’da eyalet)’daki Viminacium(Sırbistan’da şehir)’da bir toplantı yaparak imparatorluk topraklarının yönetimini aralarında 338’de paylaştılar.

Flavius Julius Constans,  337-350

·         Constans’ın payına İtalya, Illyricum ve Kuzey Afrika düştü.

Constans’ın  ve kardeşlerin payları (Dalmatius onların kuzenidir)

·         340’da II. Constantinus egemenlik alanını genişletmek amacıyla Constans’ın egemenlik alanında bulunan İtalya’ya girdiğinde Constans’ın ordusu II. Constantinus’un ordusunu Aquileia(Kuzey İtalya’da şehir)’da bozguna uğrattı ve II. Constantinus öldürüldü. Böylece Constans, Constantinus’un payına düşen toprakların da (Britannia, Gallia ve İspanya) egemeni oldu. İmparatorluk yönetimi Constans ve II. Constantius’un elindedir.

 

ROMA TARİHİ -87- Flavius Claudius Constantinus (II. Constantinus, 337-340)

 

·         Flavius Claudius Constantinus (II. Constantinus, 337-340)

II. Constantinus, 337-340

·         Büyük Constantinus öldüğünde geride üç oğlunu bırakmıştı:

1.       II. Constantinus,

2.       II. Constantius ve

3.       Constans (Constantinus'un yeğeni  Dalmatius'a da pay verse de kuzenleri tarafından öldürüldü)

I. Konstantin tarafından atanan Sezarlar arasında bölünmesi: batıdan doğuya, II. Konstantin, Konstans, Dalmatius ve II. Konstantin toprakları. Dalmatius öldürüldükten sonra toprakları Constans ve Constantius arasında bölündü.

·         II. Constantinus, “Büyük” lakabıyla tanınan I. Constantinus’un Fausta’dan olan en büyük oğlu olup Arelate(Arles, güney Fransa’da şehir)’de doğmuştu. Babası Constantinus onu ve üvey kardeşi Crispus’u Sirmium(Roma/Pannonia eyaletinde şehir)’da caesar ilân etmişti. Üvey kardeşi (Minervina’dan doğma) Flavius Julius Crispus’un üvey annesi Fausta’yla ensest ilişki yaşadığı gerkeçesi ile idamından sonra II. Constantinus, on yaşında olmasına rağmen Tuna ve Ren boylarında yapılan bazı savaşlara sembolik  “komutanlık” yapmıştı. Babalarının ölümünden sonra Büyük Constantinus’un üç oğlu da augustus unvanı alırlar.  338’de Pannonia’da (veya Dacia’daki Viminacium’da) bir toplantı yaparak imparatorluk topraklarının yönetimini aralarında paylaştılar ( 338).

a)       II. Constantinus, Britannia, Gallia ve Ispanya’yı alırken;

b)       Constans İtalya, Illyricum, Trakya ve Kuzey Afrika’yı;

c)        II. Constantius da Küçük Asya ve Mısır dâhil olmak üzere Doğu topraklarını aldı.

Constantinus'un hanedanı (kaynak: https://www.wikiwand.com/en/Constantius_II)

·         340’da II. Constantinus egemenlik alanını genişletmek amacıyla Constans’ın egemenlik alanında bulunan İtalya’yı işgale girse de Constans’ın ordusu II. Constantinus’un ordusunu Aquileia(kuzey-doğu İtalya'da Friuli-Venezia Giulia Bölgesi'ne bağlı Udine ili içinde bulunan bir tarihsel bir yerleşke) ’da bozguna uğrattı ve II. Constantinus öldürüldü. Böylece Constans, Constantinus’un payına düşen toprakların da egemen olmaya başladı.

ROMA TARİHİ -86-Gaius Flavius Valerius Aurelius Constantinus (I. Constantinus) ( 307-337)

 

Gaius Flavius Valerius Aurelius Constantinus (I. Constantinus) ( 307-337)

·         Tarihte Büyük veya Magnus unvanıyla anılır.

·         Flavius Valerius Constantinus, I. Constantius Chlorus (305-306 arası Roma imparatoru) ve Helena’nın oğlu olarak 272 yılında günümüz Sırbistan sınırları içinde yer alan Illirya topraklarında dünyaya gelmiştir. Annesi  Flavia Iulia Helena Augusta’nın İsa’nın çarmıha gerildiği çivi ve haçın kalıntılarını bulduğuna başta Ortodoks olmak üzere birkaç mezhep tarafından kabul edilir.

I. Constantinus'un annesi Helena

·         293’te tetrarşi (dörtlü yönetim) sistemi kurulduğunda Maximianus’un(286-305) caesar’ı olan I. Constantius Chlorus, oğlu Constantinus’u da Doğu’daki Diocletianus’un(284-305) sarayına göndermiş ve Constantinus orada gerekli eğitimi almıştı.

·          305’te Diocletianus(Doğu imparatoru) ve Maximianus(Batı imparatoru) tahttan çekilince onların yerini caesar’ları, yani Galerius(305-311) ve I. Constantius(305-306) almışlardı. Artık, Constantinus artık augustus olarak Doğu’da hüküm süren Galerius’un idaresi ve gözetiminde bulunuyordu. Batı’nın idaresini üstlenen augustus l. Constantius, Britannia’da Pictlere (İskoçya’nın doğu ve kuzeydoğusunda yaşayan antik halk) karşı sefere çıktığında Galerius’tan oğlu Constatinus’u kendisine yardım için göndermesini talep etmiş ve baba-oğul Britannia’da Pictlere karşı birlikte savaşmışlardı. Constantius Britannia’da Eburacum (York, günümüzde İngiltere’de bir şehir)’da öldüğünde, askerler oğlu Constantinus’u augustus ilân etmişlerdi. Ancak, Doğu’nun caesarı Galerius Constantinus’a verilen bu unvanı kabul etmedi ve ona caesar unvanı verdi.

Tetrarşi kurucusu Diocletianus

·         Batı’nın augustus’u olarak Flavius Valerius Severus’u(II. Severus, 306-307) atadı. Ancak daha sonra Constantinus, önceki augustus Maximianus’un kızı Fausta ile evlendiğinde, Maximianus, onun augustus unvanını kabul etti.

·         Constantinus augusluktan caesar rütbesine indirildi. Constantinus, sonradan kendisine karşı bir tutum içine giren Maximianus’u Massilia’da (günümüzde Fransa’da bir şehir)  yenerek onu intihara zorladı. Dogu’nun augustus’u Galerius’un ölümünden sonra, Constantinus bu kez Maximianus’un oğlu Maxentius(306-312) ile savaşmaya başladı. 312 de Constantinus, Alpler’den geçerek Roma’daki Maxentius'un üzerine yürüdü. Maxentius Roma’dan ayrılıp Constantinus’un ordusunu şehrin dışında karşıladı.Tiber nehri üzerinde gerçekleşen  Milvius Köprüsü (312) savaşında Constantinus, Maxentius’u  yendi.

Constantinus'un rüyası "in hoc signo vinces" (bu işaretle yeneceksin)

·         Savaş öncesinde Constantinus, rüyasında askerlerin kalkanları üzerine İsa’nın parıldayan khi ve rho harflerini üst üste görerek tanrıdal bir sesin kendisine "in hoc signo vinces" (bu işaretle yeneceksin) diyerek galip geleceğini  bu nedenle bu işaretin askerlerin kalkan ve miğferlerine  çizmeleri halinde savaşı kazanacaklarını görmüş ve bu yüzden askerlerine bu monogramı kalkanlarına çizmelerini emretmişti. Savaşı kazandığında da bu rüyanın etkisi olduğunu düşündü. Kendisi de Hristiyanlığı benimser. Bu zaferden sonra Roma Senatus’u Constantinus’un augustus unvanını onaylayarak tüm imparatorluk yetki ve güçlerini ona verdi. Constantinus, Galerius’un yerine augustus olan Maximinus Daia’ya 313’te kendisiyle birlikte consullük verdi. Ancak, Milvius Köprüdü Savaşı’ndan 6 ay sonra Licinius’un da Tzouroulon(Çorlu) adlı savaşta Maximinus Daia’yı saf dışı bırakması sonrasında imparatorluk sadece Constantinus ile Licinius’a kalmıştı.

Milvius Köprüdü Savaşı temsili

·         313 ’te Licinius(308-324), Constantinus’un üvey kız kardeşi Constantia ile Mediolanum’da(Milano,İtalya’da bir şehir) evlendi ve Constantinus ile Licinius arasındaki yakınlık perçinlendi. İki augustus, Constantinus ve Licinius Mediolanum’da Hıristiyanlara 313’te Milano Fermanı'nı  yayımladılar.

Milano Fermanı

·         Constantinus ve Licinius 315 yılı consullügünü de paylaştılar. İki augustus arasındaki rekabet ve güç paylaşımı önceleri pek su yüzüne çıkmasa da ve Constantinus Batı’nın, pagan olan Licinius ise Balkanlar ve Doğu’nun yönetimini üzerine alarak bu birlikteliği sürdürmeye çabalasalar da bu denge politikası fazla uzun sürmedi ve iki augustus arasında savaş patlak verdi. Constantinus’un, kayınbiraderi Bassianus’u caesar ataması da iki augustus arasındaki anlaşmazlığı körükledi. Bu yüzden 316’da Constantinus Balkanları istila etti ve Licinius’u saf dışı bırakmak istedi. Constantinus, Licinius’un ordusunu önce 316’da Pannonia’daki(Balkanlar’da eyalet) Cibalae’da(Vinkovci,günümüz Hırvatistan’da bir şehir), sonra da Trakya’daki Campus Ardiensis’te(Harmanlı, günümüz Bulgaridstan’da bir şehir) yendi. Ancak Constantinus üstün olmasına rağmen Licinius’un ordusu geri çekilerek tam bir yenilgi almaktan kurtulmuştu.

Pannonia eyaleti

·         317 de Serdica(Bulgaristan başkenti Sofya) bir anlaşma yapıldı. Licinius, Balkan eyaletlerinin çoğunu Constantinus’a devretmek zorunda kaldı. Constantinus’un çocuklan Crispus ve Constantinus ile küçük Licinius caesar ilân edildiler.

·         İki taraf bir süre mücadeleye girmekten kaçındılar. Licinius, belki Constantinus’a muhtemelen hoş görünmek için önceleri Hıristiyanlara hoşgörü gösterdiyse de sonradan onlara karşı şiddet uyguladı. Hıristiyanları devlet görevlerinden ve ordudan uzaklaştırmak istedi. Bu durum, Constantinus’u endişelendirir.

Licinius

·         Bu arada Gothları püskürtmeye çalışan Constantinus’un, Licinius’un kontrolü altındaki topraklara geçmesi, Licinius’la Constantinus’u karşı karşıya getirdi. Constantinus 324’te büyük bir ordu toplayarak ve Licinius’a saldırır. Constantinus, Hellespont(Çanakkale) deniz savaşında ve 324’te Hadrianopolis (günümüz Karabük Eskipazar) ve Khrysopolis(İstanbul’da Üsküdar) savaşlarında Licinius’u yendi. Licinius Nikomedeia’ya kaçınca Nikomedeia kuşatıldı, Licinius hayatının bağışlanacağı sözü üzerine teslim oldu. Licinius, tehlike olmaktan çıkınca  I. Constantinus tetrarşi sistemine de son vererek ülkeyi kendi yönetiminde birleştirdi.  Licinius Thessalonike’de (Yunanistan, Selanik) gözaltında yaşamaya başladı. Fakat Constantinus bir süre sonra 325’te onu öldürdü.

Labarum sembolü, Mesih'in Latince adının görünümü( Christus,khi ve rho harfleri)

ROMA TARİHİ -85- Gaius Valerius Galerius Maximinus (Maximinus Daia,310-313)

 

Gaius Valerius Galerius Maximinus (Maximinus Daia,310-313)

Maximinus Daia(Daza)

·         Maximinus, 270’de lllyricum’da adını da veren Daia denilen bölgede dünyaya gelir. Dayısı olan imparator Galerius Valerius Maximianus (Galerius, 305-311) desteği ile orduda hızlı bir şekilde ilerledi ve askeri tribunus(üst derecede subay) oldu, Mısır ve Syria eyaletlerinde valilik yaptı.

Roma'nın Mısır eyaleti

·         305’te Gaius Aurelius Valerius Diocletianus (Diodetianus, 284-305)  ve Aurelius Valerius Maximianus Herculius (Maximianus, 286-305 ve 307-308)’un görevlerinden çekilmelerinden sonra Galerius ve Gaius Flavius Valerius Constantius  ( I. Constantius Chlorus, 305-306) , kendilerine birer caesar atadıklarında, Galerius’un caesarı yeğeni Maximinus Daia oldu. Maximinus da Hıristiyanlara çok sert davrandı. 306’da Maximinus’un fermanıyla valilerinden eski tanrılara tapmasında ister.

Galerius(305-311)'un bastırdığı sikke

·         308’de augustus’luğa yükseltilmeyi beklerken, Galerius, Maxentius tarafından öldürülen Flavius Valerius Severus( II. Severus ,306-307)’un yerine Licinius’a augustus unvanı verir. Bunun üzerine Maximinus askerleri tarafından augustus olarak 310’da ilân edildi.

Roma sınırları

311’de Galerius’un ölümü üzerine, Dogu’nun augustus’u Maximinus Daia oldu. Maximinus, Anadolu üzerinden Boğazlara doğru ilerlemeye başladı. Anadoluyu işgal etti. Ama Flavius Galerius Valerius  Licinianus Licinius (Licinius,308-324), Trakya’da Trizallum/Campus Serenus’da (Tekirdağ/Çorlu/Karıştıran) Maximinus’u 313’te yendi. Maximinus köle kıyafeti altında gizlenerek Anadolu’nun güneyine Tarsos’a kaçtı daha sonra bazı antik yazarlara göre Maximinus, zehir içerek yaşamına son verdi.

ROMA TARİHİ -84- Flavius Galerius Valerius Licinianus Licinius (Licinius,308-324)

 

Flavius Galerius Valerius  Licinianus Licinius (Licinius,308-324)

·         Licinius yaklaşık 250’de Dacia(Romanya)/Moesia Superior eyaletinde dünyaya geldi.

Licinius,308-324

·         Gaius Galerius Valerius Maximianus (Galerius, 305-311)’un arkadaşı olup onun 297 tarihli Sasani seferine katıldı. Bu seferde Sasani başkenti Ctesiphon (Tizpon)’u ele geçirilir. Galerius, Marcus Aurelius Valerius Maxentius  (Maxentius 306-312) ile savaşırken onunla görüşmesi için Licinius’u 307’de elçi olarak Roma’ya gönderir.

Maxentius'un sikkesi

·         308’de, Galerius, Maxentius tarafından öldürülen Flavius Valerius Severus( II. Severus ,306-307)’un yerine Licinius’a augustus unvanı verdi.  Böylece Licinius’a Batı Roma'nın yönetimi verildi.

Tetrarşi'de Roma

·         311’de Galerius’un ölümü üzerine, Licinius Doğu Roma yönetimini Maximinus(Maximinus Daia,310-313)  ile Boğazlar sınır olmak üzere paylaştı. Flavius Valerius Constantinus (I. Constantinus,307-337)’un  üvey kız kardeşi Flavia Julia Constantia ile evlenmiştir. Müteakip dönem içinde Constantia’nın kocası Licinius ve erkek kardeşi I. Constantinus taht kavgasına girişmiş kocası mücadeleyi kaybetse de kendisinin araya girmesiyle kocasını sade vatandaş olarak hayatının bağışlanmasını sağlamıştı.

Önce Kocası sonra oğlu öldürülen Flavia Julia Constantia 

·         Licinius, kendisine saldıran Maximinus’u 313’te Tzirallum Savaşı'nda  yendi. Tarsos’a(Tarsus/Mersin) kaçan Maximinus birkaç ay sonra öldü. Bu sefer Licinius’un Flavia Julia Constantia’nın erkek kardeşi Constantinus ile girdiği mücadeleyi kaybedecekti.  

Constantinus, Doğu Roma'nın kurucusu kabul edilir

·         Licinius, Martianus’u ortak imparator ilân etti. 324’te Constantinus, Khrysopolis (Hrisopolis,Üsküdar) adlı antik şehirde   Licinius’u 324’te yenilgiye uğrattı.  Licinius, önce affedildi ise augustus ilan ettiği Sextus Martianus’un öldürülmesinden sonra öldürüldü.

Khrysopolis'un konumu