ROMA TARİHİ -20/ I. Triumvirlik ve Pompeius

 1. Triumvirlik -3

·         Korsanlar Ege ve Akdeniz’de terör estiriyorlar ve onlara karşı herhangi bir güç kullanılamıyordu. Roma, korsanlar sorununu mutlaka çözümlemek istiyordu. Bu nedenle, M.Ö. 67’de çıkarılan  “lex Gabinia” adını taşıyan bir kanun ile Pompeius’a üç yıl için denizlerde ve denizden 80 km kadar içerilere kadar Ege ve Akdeniz kıyılarında kayıtsız şartsız hükmetme yetkisi verildi.

Pompeius

·         Ayrıca büyük bir ordu ve donanma ile yüklü miktarda ödenek ayrıldı. MÖ 67 yılı yürütülen seferlerle Akdeniz korsanlardan temizlendi. Daha sonra Pompeius gözlerini Pontos Kralı VI. Mithradates (MÖ 121-MÖ63) ile olan savaşa çevirdi ve Mithradates’i yenilgiye uğratarak, Roma’nın Mithradates ile uzun yıllardır sürdürdüğü savaşa son noktayı da koydu (MÖ 66).

Pontos Kralı VI. Mithradates

·         Mö 63’te Pompeius, Syria ve Filistin topraklarını da Roma topraklarına kattı ve Syria(Suriye), Roma eyaleti yapıldı. Ancak Pompeius’un başarıları ve şöhreti Roma’daki rakiplerini veya muhaliflerini endişelendiriyordu. Bu denli büyük güce sahip birinin karşısında durmak bundan böyle mümkün olmayabilirdi.

Roma'nın Syria(Suriye) eyaleti

·         Bunun üzerine, Crassus ve Caesar,  Sergius Catilina’nın önderliğinde gerçekleştirilecek suikasta destek verdiler. Ancak suikast gerçekleşmedi. Daha sonra kendi başına hareket ederek ayaklanmaya teşebbüs eden Catilina, o sırada consul olan Cicero’nun girişimiyle deşifre olmuş ve vatan haini ilân edilmiştir. Hükümetin görevlendirdiği ordu Sergius Catilina’yı takip etmiş ve Pistona mevkiinde yapılan savaşta Sergius Catilina ve beraberindeki kuvvet yenilgiye uğratılarak, Sergius Catilina MÖ 62’de öldürülmüştür.

ROMA TARİHİ -19/I. Triumvirlik ve Crassus

 1. Triumvirlik  -2-

·         Luca Antlaşması: MÖ 56’da Triumvirlik’in üyerleri Luca’da iki yüz civarında senatörün katılımıyla Pompeus ve Crassus MÖ 55 yılı için Consul Caesar ise valiliğine beş yıl devam edecekti. Crassus, Caesar’ın başarısı gibi başarı göstermek için Partlara karşı Fırat nehrini geçse de Partlarla yaptığı görüşmede öldürülmüştür. böylece Triumvirlik sona ermiştir.

Crassus'un ölümü Triumvirliği fiilen bitirir

·         Crassus’un ölümü Pompeius’un işine gelmiş oligarşi taraftarlarının desteği ile Caesar’ karşı çıkmaya başlamıştır. Caesar görev yerinden çağrıldı. Fakat Caesar’ın geleneklere uyarak Roma’ya ordusuz gelmesi, kendisi için tehlikeydi. Sulla’nın yaptığını yaparak ordusuyla Roma’ya gelmesi üzerine aristokratlar ve onların kliki optimatlar(aristokrasi taraftarları parti, kelime anlamı en iyiler) ve Pompeius güneya kaçıp oradan Makedonya tarafına kaçsalar da Caesar kış mevsimi olsa da onları takip eder. Bu Pompeuis’un ordusu daha kalabalık olmasına rağmen askeri stratejiyi iyi kullanan Caesar onu mağlup etmişti. Pompeuis, Mısır’a kaçar ve orada öldürülür.  

Ünlü Romalı dictator Sulla

·         Caesar, Pergamon Prensi Mithridates’in desteği ile Mısır’a girerek Mısır ordusunu yenmiştir. Mısır yönetimini Kleopatra ile kardeşi Ptolemaios XIII’e verdi. Tokat ilinin Zile ilçesinde (Anzilia/Anziliy,Zela) Kırım’daki Pontos  kralı II. Pharnakes(MÖ 63-MÖ 47)’i çok hızlı şekilde yendiği için ünlü sözü söylediği rivayet edilir: “Veni, vidi vici (geldim, gördüm, yendim)”. Bütün doğu ülkeleri onun yönetimine girmiştir Roma’da kendisi için beş yıllığına consul, bir yıllığına dictator seçilmiştir. Caesar’a Pompeius’un kayın pederi Metellius Scipio, Cato, Pompeius’un oğulları Gnaeus ve Sextus Pompeius, Labienus Afrika’da birlik oluşturarak onlara Numidia kralı Iuba da katılmıştı. Caesar, bu ittifakı Thapsus savaşında yenmeyi başardı. Africa Nova eyaleti kurularak Roma’nın tek hakimi Caesar olmuştur. Bu başarılardan sonra kendisine ömür boyu dictator unvanı da verilmiştir.

ROMA TARİHİ -18 /I. Triumvirlik ve kurucuları

 

·         Birinci Triumvirlik -1-

·         MÖ 63 yılında Gnaeus Pompeius Magnus, Marcus Licinius Crassus ve Gaius Julius Caesar arasında yapılmış olan üçlü yönetim antlaşmasıdır. 

1. Triumvirlik kurucuları ( Caesar, Pompeius ve Crassus)

·         Pompeius, Küçük Asya’da Pontus Kralı VI. Mithridates (Eupator,MÖ120-MÖ 60)’e karşı üstün başarı göstererek Roma’daki ününü sağlamlaştırmıştı.  Bu başarısına rağmen Pompeus, askerlerine toprak talebi Senatus tarafından reddedilmesi üzerine senatus karşıtı olan Caesar ile güçlerini birleştirmiştir. Hatta Caesar, Cornelia Cinna’dan doğan kızı Iulia’yla Pompeius’u evlendirmiştir. Crassus ise Roma’nın en zengin kişilerinden biridir. Crassus, Caesar’ın yaptığı toprak reformlarının kendisine uygun olmadığı halde Caesar’ı destekledi. Caesar, bu antlaşmaya zarar verebilecek Cicero (ünlü Romalı hatip ve yazar, MÖ146- MÖ 43) ve Cato(Romalı siyasetçi MÖ 95-Mö 46)’nun sürgün edilmesi gerekti.

Cicero'nun bir kitabı

·         Yapılan ittifak antlaşmasına zarar verebileceklerden kurtulduktan sonra Caesar, Galia tarafına fethe gider.  Helvet (Modern İsviçre’nin resmi adı da Helvetia’dır), Kelt, Bellovak, Ambion kabileleri egemenlik altına alındıktan sonra Caesar, Luca Antlaşması ile MÖ 56’da aynı eyalaletlerde valilik makamını da 5 yıl uzatmıştır.

·          Crassus, Partlarla mücadele ederken Caesar da Britannai’nın fethine Thames nehrine kadar koyulmuştu. Caesar, Orta Galia’da isyanla karşılaşırken Pompeus, senatusla anlaşarak tek başına consul olmuştur. Buna rağmen Caesar, Galia’daki isyanları bastırmayı başarmıştır. Caesar’ın başarıları Pompeus’un gözden düşmesine neden oldu. Cicero sürgünden çağrılarak Pompeus’a proconsulluk görevi ile ona Roma’nın buğday ihtiyacını karşılama görevi verildi.

Thames nehir konumu

ROMA TARİHİ -17/Gnaeus Pompeius Magnus

 

·         Gnaeus Pompeius Magnus

 

Temsili, Gnaeus Pompeius Magnus

·         Pompeius, askerleri tarafından Magnus (“Büyük”) unvanıyla onurlandırılan nadir komutanlardan biriydi. Pompeius, kariyerine, Müttefikler Savaşı sırasında genç bir subay olarak başlamıştı. Daha sonra Sulla’nın emri altında İtalya’da önemli başarılar elde etti. Afrika’da düzenin yeniden kurulmasında payı büyüktü. Atlı sınıfından gelen Pompeius, kariyerindeki ilk başarıları Sulla’ya borçluydu. Pompeius, Ispanya’da da muhaliflerine karşı başarılı oldu; orada da barışı ve düzeni sağladı.

·         Crassus ile birlikte M.Ö. 70 yılı consul’lüğüne seçildi. Aslında consul olmak için gereken olağan cursus honorum adımlarını izlememişti; diğer bir deyişle daha önce pleb tribunus’luğu veya praetor’luk yapmamıştı. Pompeius, Crassus ile birlikte Sulla anayasasını değiştirmek için çalışmıştır. Sulla zamanında önemsiz bir memuriyete dönüştürülen Halk tribunus’lugu yeniden cazip hale getirilmiş ve yine Sulla’nın kaldırdığı censor’luk yeniden getirilmişti; mahkemeler yeniden düzenlenmişti.

ROMA TARİHİ -16/Lucius Cornelius Sulla Felix

 

Dictator Sulla ve reformları

·         Lucius Cornelius Sulla aristokrat bir aileden geliyordu. MÖ 88’de consul olduğu sırada Pontos kralı VI. Mithradates’e karşı başarılı bir mücadele yürütmüştü. Daha sonra Roma’da egemenliğini kurmak istediğinde consul’ler Papirius Carbo ve Marius ile karşı karşıya geldi. Eski consüllerden popülist klikinin üyesi olan Gaius Marius, Sulla’nın Mithradates’e savaşında görevden alınmasını sağladı. Bunun üzerine Sulla aristokrat olan optimates klikinde kendine yer buldu. Sulla siyasi rakiplerini yok etmek için o zamana kadar yapılmayan bir uygulamayı gerçekleştirdi. Roma şehri üzerine yürüyerek Marius ve yandaşlarına karşı cadı avı başlattı. Sulla devleti iyi bir duruma getirmek için kendini dictator seçtirdi.

Temsili Lucius cornelius Sulla

·         Sulla daha sonra anayasayı aristokratların lehine yeniden düzenledi.

ü  Senatus’a yeniden güç kazandırdı ve devletin en yetkili organı yaptı; herhangi bir mecliste alınan kararı veto etme yetkisini geri verdi.

ü  Halk tribunus’larının gücünü kırdı; daha önce halk tribunus’u olarak görev yapanlar bundan böyle yüksek devlet memurluklarına seçilemeyeceklerdi. Böylece halk tribunus’luğu cazip bir görev olmaktan çıkarıldı.

ü  Atlı sınıfının mahkemelerdeki jüri üyeliklerini kaldırsa da o sınıftan sempatizanı olan 300 yeni üye daha alarak Senatus’un üye sayısını 300’den 600’e çıkardı.

ü  Aynı zamanda, quaestor olanların Senatus üyeliğine seçilmelerine ayrıcalık getirdi;

ü  quaestor’ların sayısını 10’a çıkardı.

ü  Aynı devlet memuriyetine ancak on yıl geçtikten sonra seçilebilinecekti. Bunu kanunlaştırmasının nedeni Sulla’nın kendisi gibi başka bir komutanın başkente ordusuyla yürüyerek yönetimi almasını engellemekti.

ü  Sulla, censor’luğu da kaldırdı.

·         Üç yıllık diktatörlükten sonra planladığı işlerin yoluna girdiğini gören Sulla, kendi isteğiyle diktatörlüğü bırakarak Puteoli’deki evine çekilmiş ve çok geçmeden de orada ölmüştür (MÖ78)  

Sulla'nın rekonstruksiyonu

ROMA TARİHİ -14/ Müttefikler savaşı (Sosyal savaş)

 

·         Müttefikler savaşı (Sosyal savaş)

·         Italia (Italya)’da yaşayan ve Roma’nın müttefiki olan kentlerde yaşayanlara Roma, yurttaşlık hakkı vermiyordu. Bu durum Roma’nın müttefiklerini rahatsız ediyordu.

    Gri ve tonları Roma 

·         Bu durumu çözmek için girişimde bulunan Marcus Livius Drusus’un MÖ 91’de öldürülmesi müttefikler arasında bir ayaklanmanın başlamasına neden oldu. İtalya’nın güneyindeki Roma’nın müttefiki kentler bir konfederasyon olarak bir araya geldiler ve Roma’dan istedikleri yurttaşlık hakkını alma konusunda Roma’ya savaş ilan ettiler. MÖ 91-MÖ 88 yılları arasında cereyan eden ve tarihe “Müttefikler Savaşı” (Sosyal Savaş) olarak geçen bu savaşta müttefikler Roma’ya yenildiler ancak yine de istediklerini aldılar. 

·     Roma, savaşın sona ermesinden sonraki birkaç yıl içerisinde birçoğuna yurttaşlık hakkı vermek durumunda kaldı.

ROMA TARİHİ -15/ Mithradates Savaşları (Roma-Pontus Savaşları)

 

·         Mithradates Savaşları (Roma-Pontus Savaşları)

·         MÖ 1. yüzyılda Roma ile Pontos Kralı VI. Mithradates Eupator (M.Ö. 120-63) arasında üç büyük savaş olmuştur. Mithradates, Hannibal’den sonra Roma’nın en büyük düşmanıdır. Pontos Kralı VI. Mithradates Eupator Anadolu’da büyük bir devlet kurma planı yapıyor, bu duruma Roma rahatsız oldu.

 

Pontus krallığı

·         Birinci Mithradates Savaşı (MÖ 88-MÖ 85): Savaşın başlamasına neden olan Mithradates’in MÖ 88’de Roma’nın Batı Anadolu’daki Asia Eyaleti’ni istila edip onbinlerce Romalı kökenli insanı öldürmesine ve Romalı komutan M. Aquillius ağzına eritilmiş altın dökülerek katletmesidir. MÖ 88’de, Roma’da L. Comelius Sulla consul idi. Senatus, Mithradates’e karşı yürütülecek savaşın komutanlığını Sulla’ya verdi. Bu sırada tribunus’lardan Sulpicius Rufus meclisten (Comitia Tributa veya Concilium Plebis) bir dizi kanun geçirdi; bu kanunlardan biri, komutanlığın Sulla’dan alınarak Marius’a verilmesine ilişkindi. Bunu haber alan Sulla derhal Roma üzerine yürüdü ve kararı kendi lehine çevirdi. Sulpicius öldürüldü. Bu olay Roma Cumhuriyet tarihinde bir ilkti ve olası bir iç savaşın işaretiydi. Bir Roma consul’ü, kendi devletine karşı askeri bir müdahalede bulunuyordu. Sulla, MÖ 86’da, Yunanistan’da önce Khaironeia’da, ardından Orkhomenos’ta Pontos ordusunu yendi. Sonraki birkaç yıl içinde durumun aleyhine gittiğini gören VI. Mithradates, Çanakkale civarındaki Dardanos’ta Roma ile bir anlaşma yaptı (M.Ö. 85).

·          Buna göre, Mithradates Pontos dışında işgal ettiği yerlerden çekilecek; donanmasının bir kısmını Roma’ya teslim edecek ve savaş tazminatı ödeyecekti. Bu, Mithradates ile olan savaşın daha ilk raunduydu, diğer bir deyişle Birinci Mithradates Savaşı (M.Ö. 88-85) bitmişti.

 

VI. Mithradates Eupator

·         İkinci Mithradates Savaşı (MÖ 83-MÖ 81) Mithradates Anadolu’ya egemen olma arzusundan hiçbir zaman vazgeçmemiş, bu yüzden de Roma ile yaptığı anlaşmaya uymayarak Kappadokia’daki askerlerini çekmemişti MÖ 83-MÖ 81 yılları arasında süren ve İkinci Mithradates Savaşı olarak anılan savaşta Romalıların başında L. Licinius Murena vardı. Sulla, Küçük Asya’da kontrolü sağlamak için Murena’yı orada bırakmıştı. Murena, Mithradates’in silahlandığını duyunca hemen harekete geçti. Önce Kappadokia’ya gelip Mithradates’in kontrolunda bulunan Komana kentine saldırdı. Mithradates, Sulla’ya bir elçi göndererek Murena’yı şikayet etti. Bu arada Murena, Halys (Kızılırmak) Nehri’ni geçti ve Mithradates’in egemenliğindeki köyleri de ele geçirdi. Mithradates ise onun bu ilerleyişine ses çıkarmadı; elçilerinin Sulla’dan dönmelerini bekledi. Murena, ele geçirdiği ganimetle tekrar Küçük Asya’nın batısına çekildi. Burada, Sulla’nın gönderdiği bir elçi ona Mithradates’in antlaşmaya sadık kaldığını bu nedenle de onu taciz etmemesi gerektiğini iletti. Fakat Murena bu sözlere kulak asmadı ve tekrar Pontos üzerine yürüdü. Ancak, Romalılar Mithradates’in ordusu karşısında tutunamadılar ve dağıldılar; Murena Phrygia’ya kaçtı (M.Ö. 81). Roma’nın Mithradates ile savaşı böylece bir süre durmuş oldu.

 

Mithradates, Roma'nın en önemli düşmanlarındandı.

·         Üçüncü Mithradates Savaşı (M.Ö. 74-62): Bithynia Kralı IV. Nikomedes M.Û. 74’te öldüğünde, vasiyeti gereği, ülkesi Roma topraklarına ilhak edildi (devredildi); Bithynia, Roma eyaleti oldu. Mithradates de hemen harekete geçerek Bithynia’yı işgal etti. Roma biri denizde, diğeri karada olmak üzere iki ordu hazırlamış ve donanmanın komutanlığını M. Aurelius Cotta, ordunun komutanlığını da Licinius Lucullus üstlenmiştir. Mithradates, Roma donanmasını Kalkhedon’da (Kadıköy) yenilgiye uğrattıktan sonra Kyzikos’u (Erdek) ele geçirmiştir. Bunun üzerine ordunun komutasını yürüten Lucullus da Kyzikos’u kuşatmış ve Mithradates kenti terk etmiştir. Ancak, Lucullus’un donanması Mithradates’in donanmasını Lemnos Adası (Limni) açıklarında yenilgiye uğratınca Mithradates Pontos’a kaçtı (M.Ö. 72). Lucullus, kralı takip etti; bazı Pontos kentlerini ele geçirerek Pontos’u Roma kontroluna almayı başardı. Mithradates ise Armenia’ya kaçmıştı. Lucullus’un Mezopotamya’ya gitmesini fırsat bilen Mithradates ise tekrar Pontos’a dönmüştür. Ancak, Roma komutanı Cn. Pompeius (Magnus), Mithradates’i yenilgiye uğratarak (M.Ö. 66) onun Pontos’u terk etmesini sağlamıştır. Mithradates ise Kırım’a gitmiştir. Pompeius, Pontos devletinin batısını bir eyalet haline getirerek Bithynia Eyaleti ile birleştirmiş ve yeni eyaletin adı Pontos-Bithynia Eyaleti olmuştur (MÖ 64). O sırada Kırım’da bulunan Mithradates ise intihar etmiştir (MÖ 63)

Bithynia ve çevresi